تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢٨ - شرح آيات

و همچون هيمه‌اى كه به تنور افكنند، آنها را به آتش دوزخ پرتاب كنند.

در ضمن اين شكنجه سخت آنان را به زير استدلال گيرند تا از لحاظ روانى نيز عذابشان را كامل كنند، و به آنها بگويند: آن شريكانى كه براى خدا مى‌انگاشتيد (و مى‌پنداشتيد كه آنها شما را در صورتى كه مرتكب گناهان شويد از آتش دوزخ رهايى مى‌دهند) كجايند؟! گويند: آنها را از دست داده‌ايم و گم كرده‌ايم (و هيچ اثرى از آنها نمى‌بينيم). سپس گويند: بيگمان، در واقع آنها چيزى جز پندارها و خيالها نبودند، پس به آنان گويند: بنا بر اين عذاب خدا را به پاداش شادمانى (روانى) و به ناز خراميدن (عملى) خود بچشيد!/ ١٣١ (و پس از آن كه شكنجه آنها در قيامت به تمامى رسيد) آنها را وارد درهاى جهنّم مى‌كنند كه سرمنزل بسيار بد متكبّران و سركشان است.

و ملاحظه مى‌شود كه روندى كه از آيه ٣٥ آغاز شد، و ما را يادآور جدال در آيات خدا گشته، نخست پاداش بد مجادله كنندگان در آيات خدا را در دنيا بيان مى‌كند كه همان مهر نهادن بر دلهاى آنهاست، و سپس مى‌گويد كه انگيزه آنها در اين مجادله كبر و خويشتن بزرگى است، و به درمان آن مى‌پردازد (٦٥) و اكنون پاداش اخروى آنها را بيان مى‌كند. [٩٠]

شرح آيات

[٦٨] هر قدر بر نسبت كبر و بزرگ خويشتنى در دل خود غلبه كنى همان قدر به حقيقت نفس خود و حقايق موجودات پيرامون خويش نزديك شده‌اى، و به شناخت پروردگار خود و نامهاى نيكوى او كه در آفريدگان جلوه‌گر است نزديكى جسته‌اى. پس اين حركت پويا از مرگ به زندگى و از زندگى به مرگ كه ما را به كشف گوشه‌هايى از اين معمّاى بزرگ در موجودات كه آن را زندگى مى‌ناميم،