تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٣٠ - شرح آيات

دو به فرمانى غيبى صورت مى‌گيرد.

[٦٩] وقتى موضعگيرى انسان نسبت به نشانه‌هاى حقيقت و شواهد آنها از آغاز منفى باشد، نمى‌تواند به معارف (و شناختها) برسد. آيا كسى را ديده‌اى كه اصلا منكر وجود چراغ باشد؟ چنين كسى چگونه از نور آن روشنايى مى‌جويد؟ و اين مشكل بيشتر مردم است، آنها در نشانه‌هاى خدا مجادله مى‌كنند، پس دلها و حتى چشمان خود را به روى اين نشانه‌ها و حقايق نمى‌گشايند و اين امتناع به سبب موانع و حجابهاى نفسانى است. چگونه مى‌توان اينان را از چنين موضعگيرى منصرف كرد؟

پاسخ اين پرسش را در روش قرآن مى‌يابيم كه ما را به خدا مى‌خواند و نشانه‌هاى خدا را به ما يادآور مى‌شود. قرآن نخست به بررسى اين موضعگيرى منفى در برابر آيات خدا مى‌پردازد و آن را مجادله در آنها مى‌خواند، آن گاه پس از آن آيات را عرضه مى‌دارد.

/ ١٣٣ در اين جا مى‌بينيم كه در مثل قرآن در آيه (٣٥) ما را از عاقبت جدال در آيات خدا آگاه مى‌سازد و مى‌گويد كه چگونه خداوند بر دل هر متكبّر زورگويى مهر مى‌نهد، و تكذيب فرعون را براى ما مثل مى‌زند كه چگونه بدى كار او در نظرش آراسته و خوب آمد، و او را از راه هدايت بازداشت، و در آيه (٥٦) ديگر بار به قضيه جدل در آيات خدا باز مى‌گردد و بيان مى‌كند اين جدل چگونه از كبر و بزرگ خويشتنى پايان ناپذير بشر حاصل مى‌شود. سپس پايه‌هاى اين بزرگ خويشتنى دروغين را با بيان بزرگى آفريننده درهم مى‌شكند و فرو مى‌ريزد. آن گاه براى بار سوم به همين موضوع در همان آيه مى‌پردازد تا عاقبت جدل و پاداش آن را در آخرت بيان كند، و در هر بار مى‌بينيم كه سياق آيه پس از بر حذر داشتن از عاقبت مجادله در آيات خدا، پاره‌اى از آن عاقبت را بيان مى‌كند تا دل را- كه از حجابهاى برابرى جويى و موضعگيرى منفى نسبت به آيات پاك شده- به نور معرفت و شناخت آباد كند.

«أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّهِ أَنَّى يُصْرَفُونَ‌- آيا نديده‌اى‌