تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٠١ - شرح آيات

آنها پنداشتند كه خدايانشان از عيسى بهترند، زيرا آن خدايان نمايانگر ثروت و قوّت و سنّتهاى موروثى بودند در حالى كه عيسى- عليه السلام- نمونه پارسايى و پاكى و فضيلت بود.

البته آنها مى‌دانستند كه عيسى از خدايانشان بهتر است ولى نمى‌خواستند به اين حقيقت كه پايه بناى جاهلى آنها را درهم مى‌ريخت اعتراف كنند.

«ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا- و اين سخن را جز براى جدل با تو نگفتند،» زيرا فطرتشان آنها را به برتر شمردن عيسى به سبب علم و اخلاق و فضايلش بر خدايانى/ ٥٠٣ كه نماينده شهوتها و گروه گراييها و تعصّبات ناهنجار آنها بودند هدايت مى‌كرد.

«بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ‌- كه مردمى ستيزه جويند.» هر چه امّتى از ارزشهاى وحى دورتر شود به همان اندازه نياز روانى آن امّت به دشمنى و ستيزه بيشتر مى‌شود، مگر نه اين كه انسان براى پايمال كردن حق جدال مى‌كند، چنان كه پروردگار ما گويد: «وَ جادَلُوا بِالْباطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَ‌ [٥٦] و به باطل ستيزه كردند تا حق را از ميان بردارند»؟ و مگر نه اين كه آنها به حضيض باطل سقوط كرده بودند، پس بايد به قلّه دشمنى ورزى و ستيزه جويى فرا مى‌رفتند تا در برابر هر حقّى باطلى بتراشند كه براى پايمال كردن حق به وسيله آن جدال و ستيزه كنند.

چنين است كه پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) گفت

«هيچ قومى پس از هدايتى كه بر آن بودند گمراه نشدند مگر آن كه به جدال و ستيزه برخاستند، سپس همين آيه را تلاوت كرد». [٥٧] بر حسب بعضى تفسيرها معنى اين آيه اين است كه: آن قوم گفتند وقتى عيسى بن مريم در دوزخ باشد- زيرا او را به جاى خدا پرستيده‌اند- پس باكى‌