تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٧٢ - شرح آيات

يكتاپرستى انسان ناب و سره نمى‌شود، بلكه كار شايسته و ناشايسته و بد را به هم مى‌آميزد، و نيز گرايشهايى شيطانى حتّى در اعمال شايسته و صالح او نيّت او را مشوب و ناسره مى‌سازد. مثلا براى رهبرى حق به اخلاص كار نمى‌كند مگر آن كه موجبات بهره‌گيرى از زندگى دنيوى بوفور براى او حاصل شود، و چون به آزمونى گرفتار آيد به درّه شرك فرو مى‌غلتد.

پاسخ اين پرسش در كلمه ياد خدا خلاصه مى‌شود، پس به آن است كه نفس آرام مى‌پذيرد و دل اطمينان مى‌يابد، براستى كه اين ياد نورى است كه تيرگى جهل و وسوسه و غفلت را از دل مى‌زدايد و مى‌گريزاند.

پس هنگامى كه تندباد وسوسه‌هاى شيطان بر نفس مى‌وزد، و افسونها و فريبندگيهايش پى در پى بر جان هجوم مى‌آورد، انسان گريزگاهى جز به سوى خدا نمى‌يابد. مگر نه آن كه پروردگار ما مى‌گويد: «وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ‌ [٣٧] و اگر از جانب شيطان در تو وسوسه‌اى پديد آمد به خدا پناه ببر، زيرا او شنوا و داناست»، و او سبحانه و تعالى گويد: «إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ‌ [٣٨] كسانى كه پرهيزگارى مى‌كنند چون از شيطان وسوسه‌اى به آنها برسد، خدا را ياد مى‌كنند و در دم بصيرت و بينش مى‌يابند».

ولى كسى از ياد خدا روى مى‌گرداند، نسبت بدان خود را به غفلت و نادانى مى‌زند، به خدا پناه نمى‌برد، به وسوسه‌هاى شيطان تسليم مى‌شود، و به ياد نمى‌آورد كه او براستى دشمنى است آشكار، در اينجاست كه شيطان بر او دست مى‌يابد و بر او چيره مى‌شود، و خدا هم از شيطانها همنشينى بد براى او معيّن مى‌كند و مى‌گمارد و آن شيطان به دو كار مى‌پردازد

نخست: او را از كار خير باز مى‌دارد، و نمى‌گذارد به راه رسيدن به حق برود