موسوعة من حياة المستبصرين
(١)
١١ ص
(٢)
١٣ ص
(٣)
١٧ ص
(٤)
٢٦ ص
(٥)
٢٩ ص
(٦)
٣٢ ص
(٧)
٣٦ ص
(٨)
٣٩ ص
(٩)
٤٤ ص
(١٠)
٤٦ ص
(١١)
٥٠ ص
(١٢)
٥٥ ص
(١٣)
٥٩ ص
(١٤)
٦٢ ص
(١٥)
٦٥ ص
(١٦)
٦٨ ص
(١٧)
٧٠ ص
(١٨)
٧٦ ص
(١٩)
٧٨ ص
(٢٠)
٨٥ ص
(٢١)
٩١ ص
(٢٢)
٩٥ ص
(٢٣)
٩٧ ص
(٢٤)
١٠٠ ص
(٢٥)
١٠٥ ص
(٢٦)
١٠٩ ص
(٢٧)
١١٣ ص
(٢٨)
١١٧ ص
(٢٩)
١٣٥ ص
(٣٠)
١٤٣ ص
(٣١)
١٤٧ ص
(٣٢)
١٥١ ص
(٣٣)
١٥٥ ص
(٣٤)
١٥٩ ص
(٣٥)
١٦٥ ص
(٣٦)
١٦٨ ص
(٣٧)
١٧٠ ص
(٣٨)
١٧٢ ص
(٣٩)
١٧٤ ص
(٤٠)
١٧٨ ص
(٤١)
١٨٢ ص
(٤٢)
١٨٦ ص
(٤٣)
١٩١ ص
(٤٤)
١٩٦ ص
(٤٥)
١٩٨ ص
(٤٦)
٢٠١ ص
(٤٧)
٢٠٥ ص
(٤٨)
٢٠٩ ص
(٤٩)
٢١٣ ص
(٥٠)
٢١٦ ص
(٥١)
٢١٩ ص
(٥٢)
٢٢٣ ص
(٥٣)
٢٢٨ ص
(٥٤)
٢٣١ ص
(٥٥)
٢٣٦ ص
(٥٦)
٢٤١ ص
(٥٧)
٢٤٤ ص
(٥٨)
٢٥٠ ص
(٥٩)
٢٥٣ ص
(٦٠)
٢٥٨ ص
(٦١)
٢٦٣ ص
(٦٢)
٢٦٩ ص
(٦٣)
٢٧٢ ص
(٦٤)
٢٧٦ ص
(٦٥)
٢٨٠ ص
(٦٦)
٢٨٤ ص
(٦٧)
٢٩٠ ص
(٦٨)
٢٩٢ ص
(٦٩)
٢٩٥ ص
(٧٠)
٢٩٧ ص
(٧١)
٢٩٩ ص
(٧٢)
٣٠٣ ص
(٧٣)
٣٠٥ ص
(٧٤)
٣٠٨ ص
(٧٥)
٣١٥ ص
(٧٦)
٣١٩ ص
(٧٧)
٣٢٣ ص
(٧٨)
٣٢٨ ص
(٧٩)
٣٣٠ ص
(٨٠)
٣٣٢ ص
(٨١)
٣٣٥ ص
(٨٢)
٣٤٢ ص
(٨٣)
٣٤٧ ص
(٨٤)
٣٥١ ص
(٨٥)
٣٥٣ ص
(٨٦)
٣٥٩ ص
(٨٧)
٣٦٢ ص
(٨٨)
٣٦٨ ص
(٨٩)
٣٧٢ ص
(٩٠)
٣٧٥ ص
(٩١)
٣٧٩ ص
(٩٢)
٣٨٤ ص
(٩٣)
٣٨٨ ص
(٩٤)
٣٩١ ص
(٩٥)
٣٩٤ ص
(٩٦)
٤٠٦ ص
(٩٧)
٤١٦ ص
(٩٨)
٤٢٣ ص
(٩٩)
٤٢٧ ص
(١٠٠)
٥٠٠ ص
(١٠١)
٥٠١ ص
(١٠٢)
٥٠٢ ص
(١٠٣)
٥٠٣ ص
(١٠٤)
٥٠٤ ص
(١٠٥)
٥٠٥ ص
(١٠٦)
٥٠٦ ص
(١٠٧)
٥٠٧ ص
(١٠٨)
٥٠٨ ص
(١٠٩)
٥٠٩ ص
(١١٠)
٥٥٠ ص
(١١١)
٥٥١ ص
(١١٢)
٥٥٢ ص
(١١٣)
٥٥٣ ص
(١١٤)
٥٥٤ ص
(١١٥)
٥٥٥ ص
(١١٦)
٥٥٦ ص
(١١٧)
٥٥٧ ص
(١١٨)
٥٥٨ ص
(١١٩)
٥٥٩ ص
(١٢٠)
٥٩٠ ص
(١٢١)
٥٩١ ص
(١٢٢)
٥٩٢ ص
(١٢٣)
٥٩٣ ص
(١٢٤)
٥٩٤ ص
(١٢٥)
٥٩٥ ص
(١٢٦)
٥٩٦ ص
(١٢٧)
٥٩٧ ص
(١٢٨)
٥٩٨ ص
(١٢٩)
٥٩٩ ص
(١٣٠)
٦٢٠ ص
(١٣١)
٦٢١ ص
(١٣٢)
٦٢٢ ص
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص

موسوعة من حياة المستبصرين - مركز الأبحاث العقائدية - الصفحة ١٧٩

ولمحدوديّة الذهن البشري أن يدرك كنهها وحقيقتها، ولانسداد طرق المعرفة إليها، يستطيع البشر أن يصل إلى معرفة الله سبحانه عن طريق الصفات الجماليّة والجلاليّة.

والصفات الجمالية هي الصفات التي تثبت كمالاً للوجود الإلهي كالعلم والقدرة والحياة. أمّا الصفات الجلاليّة فهي الصفات التي يجلّ الله سبحانه وتعالى عن وصفه بها; لأنّها صفات تدل على نقص وعجز والله سبحانه وتعالى منزّه عن كلّ نقص وعيب.

وقد اختلف المسلمون في مسألة الصفات الكمالية الإلهيّة على مذاهب شتّى، فمنهم من قال بنيابة الذات عن الصفات كبعض المعتزلة، ومنهم من قال بزيادة الصفات عن الذات وحدوثها كالمجسّمة. ومنهم من قال بزيادة الصفات وقدمها كالأشاعرة. ومنهم من قال بالأحوال في الصفات فلا هي موجودة ولا هي معدومة كبعض المعتزلة والأشاعرة ومنهم من قال بعينيّة الصفات مع الذات وهم الشيعة وبعض المعتزلة ومعظم الفلاسفة الإلهيّة.

وقد ثبت بطلان معظم هذه الأقوال، ولم يبق من يدافع عنها إلاّ نظريّة العينيّة التي يقول بها شيعة أهل البيت(عليهم السلام)، ونظريّة زيادة الصفات القديمة عن الذات التي يقول بها الأشاعرة من أهل السنّة.

الصفات الإلهية بين العينيّة والزيادة:

عندما خاف الأشاعرة من الوقوع في شرك تعطيل الصفات الكماليّة التي يثبتها القرآن والسنّة النبويّة الشريفة قالوا بزيادة الصفات عن الذات فوقعوا فيما هو أعظم فقالوا بتعدّد القدماء، وبالتالي جعلوا الإله الواحد أحد القدماء الثمانية وهم لم يقبلوا عينيّة الصفات مع الذات الذي لا يعطل وصف الله بالكمالات لأنّهم رأوا بينونة الصفات عن الذات في الخلق فلم يمكّنهم تصوّر اتّحاد الذات مع الصفة وجوداً وإن اختلفا مفهوماً، فمفهوم العلم والقدرة يختلف أحدهما عن الآخر كما