انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٠٣ - مجلس ١٠٦ اسباب هلاكت و نجات انسان

"وَ اَمّا الْمُنْجِيَاتُ" امّا آن سه موردي که موجب نجات است:

"فَالْعَدْلُ فِي الرِّضَا وَ الْغَضَبِ" عدالت در علم اخلاق به اين صورت معني شده است که "عدالت حقّ هر چيزي را ادا کردن و هر چيزي را در جاي خود قرار دادن است". مدام مي‌گويند عدالت اجتماعي و حرف در مورد آن زياد زده مي‌شود امّا خدا توفيق عمل را بدهد. مؤمن بايد عدالت را در هر حالت رعايت کند. چه بسا در زماني که خيلي سرحال و سر دماغ و خوش هستي حقّ هر کسي را بدهي امّا مرد آن است که در زمان عصبانيّت و غضب، حقّ را با احترام تقديم کند، آنجا معلوم مي‌شود که عادل است يا نه. با هر کس هم بد هستي طوري نباشد که عدالت و انسانيّت را رها کني.

در روايتي حضرت صادق علیه‌السلام مي‌فرمايد: هر کسي را رفيق و صديق خودت قرار نده. عرض کردند: چطور صديق خودمان را بشناسيم؟ فرمود: سه مرتبه او را عصباني کن، اگر در اين سه مرتبه ديدي از کوره در نرفت و از عدالت خارج نشد و با تو آنچنان که مي‌بايست عمل کرد بدان که اين صديق است و او را دوست خود قرار بده. معلوم مي‌شود آن چيزي که موجب مي‌شود دوستي به هم بخورد عصبانيّت است؛ بنابراين، حضرت صلی الله علیه و آله و سلم هم در اينجا مي‌فرمايد کسي که عدالت را هم در حالت رضا و خشنودي و هم در حالت عصبانيّت برقرار کرد آنگاه اين شخصي است که نجات پيدا خواهد کرد.

"وَ الْقَصْدُ فِي الْغِنَى وَ الْفَقْرِ" چه در زماني که وضع درآمدش خوب است اعتدال را از دست نمي دهد و چه زماني که در فقر است باز اقتصاد را از دست نمي دهد و اعتدال دارد. بيشتر افرادي که در زندگي گرفتاري پيدا مي‌کنند همين موضوع را در نظر ندارند. گاهي درآمد يک سال خودش را يک مرتبه بي رويّه