انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٣٤ - مجلس ٩٥ هفت دستور طلايى

"وَ لَا عِبَادَةَ مِثْلُ التَّفَكُّرِ" مي‌خواهي زياد نماز بخواني، خم و راست شوي، بنده نمي گويم بد است، نماز خواندن خوب است، روزه گرفتن خوب است ولي تو را به خدا، از آن مهمتر چيست؟ اگر من بهتر از آن را بخواهم حضرت صلی الله علیه و آله و سلم مي‌فرمايد: تفکّر است، چرا؟ زيرا "تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ"١ منظور از ساعت، اين ساعتي که ما مي‌شناسيم، همين بيست و چهار ساعت که داريم، نيست. ببينيد گاهي يک لحظه تفکّر، انسان را به کجا مي‌رساند. تحوّلي بزرگي در او ايجاد مي‌کند. کسي که غرق در منجلاب معصيت و کثافت است يک مرتبه و به يک لحظه آنچنان عوض مي‌شود که اصلاً باورمان نمي شود که اين همان آدم قبلي است، صد و هشتاد درجه تغيير مي‌کند و يکي از بندگان خاصّ خدا مي‌شود. حقيقت هم همينطور است فلذا حضرت صلی الله علیه و آله و سلم مي‌فرمايد: هيچ عبادتي به پاي تفکّر نمي رسد.

وقتي نماز مي‌خواني فکر کن که براي چه نماز مي‌خواني؟ يک لحظه فکر کن در پيشگاه چه کسي ايستاده اي؟ آنجا است که استخوان بدنت به لرزه در مي‌آيد امّا ما اين تفکّرها را نداريم، نماز مي‌خوانيم ولي در حقيقت حواسمان نيست. تو را به خدا، دو رکعت نماز داري که براي خدا درست خوانده باشي؟ حواست جايي نرفته باشد؟ در روايت است که اگر کسي دو رکعت نماز خالص براي خدا بخواند خداوند دلش را پر از درياي حکمت مي‌کند. خداوند چشمه اي از دلش را به زبانش جاري مي‌کند مثل آب چشمه که بنا مي‌کند به جوشيدن، ديگران مي‌گويند: نمي دانيم فلاني چطور با صحبتهايش ما را منقلب مي‌کند؟ بزرگان ما هم اينطور بوده اند. از بس قلبشان پاک بود و اخلاص داشتند وقتي صحبت مي‌کردند آدم منقلب مي‌شد، اشک از چشمان جاري مي‌شد. برادران سعي کنيد اينطور باشيد.

خدايا، توفيق رسيدن به اين مقامات را به ما عنايت بفرما، انشاء الله.

١ . بحار الأنوار، ج‌٦٨، ص٣٢٧.