انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٠٩ - مجلس ١٠٧ كذب حسن و صدق قبيح
و فتنه هاي جامعه از اين اختلافات پيش ميآيد. چه بهتر که شما اين فتنه ها را کم کنيد؛ بنابراين، يکي از جاهايي که دروغ گفتن حُسن دارد اصلاح بين مردم است.
از آن طرف، ميدانيد که راست گفتن چقدر فضيلت دارد و تأکيد شده است که مؤمن بايد صادق القول باشد. در روايات زيادي هم سفارش شده است که مؤمن، داراي دو صفت است: يکي امانت را ادا ميکند و ديگري حرف راست ميزند. با اينکه اين همه سفارش به راستي شده امّا در بعضي موارد سفارش شده است که راست نگوييد و راست گفتن بسيار زشت است و حضرت صلی الله علیه و آله و سلم تعبير به قبيح کرده اند. سه مورد را پيغمبر صلی الله علیه و آله و سلم بيان کرده اند:
"يَا عَلِيُّ، ثَلَاثٌ يَقْبُحُ فِيهِنَّ الصِّدْقُ" در سه جا راست گفتن زشت است. ما بايد ببينيم آقا و امامان علیهماالسلام چه دستوري داده اند که به آن عمل کنيم.
"النَّمِيمَةُ" نمامي کردن يعني کسي که حرف اين آقا را به آن آقا بزند و حرف آن آقا را به اين آقا بزند. با اينکه راست هم ميگويد و عين حرفي که من گفته ام را به ديگري ميگويد امّا حضرت صلی الله علیه و آله و سلم ميفرمايد اين کار زشتي است.
فردي به خدمت امام سجّاد علیهالسلام آمد و گفت: فلاني اين حرف را در مورد شما گفته است. حضرت علیهالسلام فرمود: تو چند خيانت بزرگ کردي. آن شخص گفت: آقا، من خيانت نکردم. اين فرد اين حرفها را به شما زد. ايشان فرمود: امّا من ميگويم تو خيانت کردي. آن شخص گفت: چرا؟ حضرت علیهالسلام فرمود: اوّل اينکه، آن شخص اين حرفها را جلوي من نزد بلکه نزد تو گفت و من هيچ خبري نداشتم، تو چه حقّي داشتي آبروي او را بريزي؟ دوّم، با اين حرفها دل مرا آزرده کردي و سوّم، تو باعث شدي که من به او بدبين شدم. با اين کار در حقّ خودت هم ظلم کردي و بار خودت را سنگين کردي.
گاهي حرفي در مجلسي زده ميشود، نگاه ميکني بلافاصله فاش شده است. اي داد و بيداد، چرا رفتيد و به او گفتيد؟ هم اصل گفتنش بد است و هم فاش کردنش؛ پس حضرت صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: راست گفتن و نمّامي و سخن چيني کردن، قبيح است.