انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٢٧ - مجلس ١١٠ علائم منافق

ما خودمان را مسلمان مي‌دانيم. پيرو ائمّه علیهما‌السلام مي‌دانيم، پيرو امام زمان عجل الله مي‌دانيم ولي متأسّفانه به دستوراتشان عمل نمي کنيم. آبروي همديگر را مي‌ريزيم. چهره هاي همديگر را در جامعه خراب مي‌کنيم. مي‌دانيد که آبروي رفته يک انسان، ديگر بر نمي گردد؟ اگر آب رفته برگشت آبرو هم بر مي‌گردد. اگر آبروي کسي را بريزيد آيا آن طرف مي‌تواند در بين مردم سر بلند کند؟ بنده خدا يک عمر زحمت کشيده و براي خودش آبرو درست کرده است امّا شما با يک حرف زدن، با يک سي دي درست کردن، با يک برنامه ريزي، آبرويش را مي‌ريزي. چه گناهي بزرگتر از اين؟ زندگي واقعاً سخت شده است. خدا به همه ما رحم کند.

حضرت صلی الله علیه و آله و سلم مي‌فرمايد انسان منافق اين طوري است که اگر يک موقع امانتي در اختيارش بگذاري، خيانت مي‌کند. اگر مال باشد، خيانت در مال مي‌کند. اگر راز و صحبتي باشد، خيانت در راز مي‌کند. اگر مقام به او بدهند، در مقام خيانت مي‌کند. حرف مي‌زند، دروغ مي‌گويد. ظاهرش با باطنش دو گونه است، دو رنگ است.

"وَ إِنْ وَعَدَ أَخْلَف" سوّم اينکه منافق وعده مي‌دهد ولي به وعده اش عمل نمي کند. بابا تو فلان ساعت وعده دادي، بيچاره را کلي معطّل کردي، چرا سر وعده اي که دادي نمي روي؟ با نرفتن سر وعده ات، وقت اين بيچاره را هدر دادي و اذيّتش کردي. عمرش را هدر دادي و ضايعش نمودي، لااقل زودتر اطّلاع مي‌دادي که طرف اين همه معطّل نشود.

اينها آموزه هائي است که خيلي در جامعه ما مهم است؛ فلذا امام صادق علیه‌السلام اين صفت را جزو شرايط عدالت قرار داده و فرموده است اگر مي‌خواهي بداني که