انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٩٥ - مجلس ٧٦ علائم شخص تنبل و مسير درست زندگى عاقل

فرمود: برو به طرف قبرستان و به قبور مسلمين نگاه کن، چشمت را به آخرت بينداز. ببين آخر کار انسان به کجا کشيده مي‌شود. يک مقداري بيدار شو.

بعضي از بزرگان مي‌گفتند: خيال نکنيد که رفتن به قبرستان فقط در عصر پنجشنبه خوب است و فضيلت دارد، بلکه بايد هميشه به ياد اموات باشيد و آن خيلي ثواب دارد چون اموات چشم انتظار ما هستند. ما هم مي‌گوييم برويم براي زيارت اهل قبور، اموات چشم انتظارند. سلامي بدهيم و فاتحه اي برايشان بخوانيم. بزرگان مي‌گويند: رفتن به قبرستان و خواندن فاتحه براي اموات يک طرف قضيّه است. طرف ديگر آن که خيلي مهم است خودت هستي. قبرستان که رفتي اصلاً فاتحه هم نخوان، فقط مقداري بايست و تأمّل کن. ببين چه کساني بودند که الان زير خاک رفتند که از شما ملّاتر و مؤمن تر و بالاتر بودند.

گاهي اوقات اميرالمؤمنين علیه‌السلام اصحابشان را به کنار خرابه ها مي‌برد. خطاب به آنها مي‌کرد و مي‌فرمود: به اين خرابه ها نگاه کنيد. صاحبانشان کجا هستند؟ اينها را چه کساني ساختند؟ الآن در کجايند؟ آنهايي که روزي در ميان اين خانه ها مي‌نشستند و سکونت مي‌کردند، همه آنها رفتند.

بعضي مواقع که انسان به محلّه هاي قديمي مي‌رود واقعاً يک حالت عجيبي به او دست مي‌دهد. اگر حواسش به خودش باشد و دقّت کند اين بناهاي قديمي و آثار قديمي را که ارزيابي مي‌کند به خودش مي‌گويد: خدايا، سازنده آن کجاست؟ واقعاً آدم را بيدار مي‌کند. بشر هميشه در غفلت است. خداوند متعال در قرآن کريم مي‌فرمايد که اکثرشان غافلند. غفلت آنها را فرا گرفته است از بس چشم و گوش و دلشان به دنيا و زن و بچّه و کار و گرفتاري مشغول شده است. خداي تبارک و تعالي راست مي‌گويد. واقعاً خودش مي‌داند ما چه بندگاني هستيم. الان زمان ما به مراتب بدتر از زمان قديم است. در قديم اين