رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٧٥ - فصل پنجم

كرد[١] كه اوّل بنفس رسند[٢] و نفس را بشناسند[٣]، و بعد از آن سفر را ساز كنند[٤].

(٥٩) و بدان كه‌[٥] باتّفاق جمله خلايق‌[٦] معرفت حقّ‌[٧] تعالى واجب است بر خاصّ و عامّ. و چون معرفت حقّ‌[٨] تعالى كه‌[٩] واجب است موقوف است بر معرفت نفس‌[١٠]، پس معرفت نفس نيز واجب باشد، زيرا كه وصول بمعرفت حقّ‌[١١] تعالى صورت نبندد الّا بمعرفت نفس. و مثال اين چنان باشد[١٢] كه اگر كسى خواهد كه ببامى‌[١٣] بلند بر شود، او را[١٤] نردبانى بايد و الّا بر بام نتواند رفتن، و بى‌نردبان بر بام رفتن محال است‌[١٥]. و اگر فرض كنيم كه رفتن آن كس‌[١٦] بر بام واجب است، و آن موقوف است بر نردبان، وجود نردبان نيز واجب شود، زيرا كه بنردبان مى‌توان بدان واجب رسيدن‌[١٧]. و چون اين بدانستى، بدان كه بكنه معرفت‌[١٨] حقّ تعالى‌[١٩] هيچ موجودى از انبياء و اولياء و ملك و فلك نرسند[٢٠] و نخواهند رسيد[٢١]، چنانكه قرآن عزّ قائله‌[٢٢] خبر مى‌دهد:

«ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ»[٢٣] و رسول‌[٢٤] عليه السلام‌[٢٥] شب معراج گفت‌[٢٦] «لا احصى ثناء عليك انت كما اثنيت على نفسك»[٢٧].

[١] كرد: كردن‌S

[٢] رسند: رسدS

[٣] بشناسند: بشناسدS

[٤] كنند: كندS

[٥] و بدان كه: بدان كه‌S

[٦] خلايق: اهل معرفت‌S

[٧] حق؛ اللّه‌S

[٨] حق: خداى‌S

[٩] تعالى كه: تعالى‌F

[١٠] معرفت نفس: نفس‌S

[١١] حق: خداى‌S

[١٢] باشد: است‌S

[١٣] ببامى: بر بامى‌S

[١٤] او را: آن كسى راS

[١٥] بر بام رفتن محال است: محال باشدS

[١٦] آن كس:

اين مردS

[١٧] مى‌توان بدان واجب رسيدن: بدان واجب مى‌توان رسيدS

[١٨] معرفت.+ ذات وS

[١٩] تعالى: عز و علاS

[٢٠] نرسند: نرسيده‌S

[٢١] نخواهند رسيد:

نخواهند رسيدن‌S

[٢٢] قائله: قائل‌F

[٢٣] سوره ٣٢( الحج) آيه ٧٤

[٢٤] رسول:

پيغمبرS

[٢٥] عليه السلام: صلى اللّه عليه و آله‌S

[٢٦] گفت: مى‌گويدS

[٢٧] حديث در صحيح مسلم، باب ٢٢٢ از كتاب صلاة آمده است.