رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٥٨ - در بيان جهات و فلكيات و آنچه بدان تعلق دارد

حركت كرد[١] به فلان جهت دون فلان جهت‌[٢]. و اين‌[٣] جهت كه بدو حركت مى‌كنند[٤] نفس عدم نخواهد بودن‌[٥] زيرا كه بعدم حركت نتوان كرد و عدم قابل اشارت حسى‌[٦] نشود. و چون اين معلوم شد، بدان كه اين جهت امر عقلى صرف نتواند بودن‌[٧] زيرا كه امر عقلى صرف‌[٨] قابل اشارت حسى نشود[٩]، پس در[١٠] معقول حركت نتواند[١١] كردن، پس چيزى است‌[١٢] كه قابل اشارت حسى‌[١٣] مى‌شود و بدو حركت مى‌توان كردن‌[١٤] و او را وضعى است.

(٤٠) و بدان كه‌[١٥] آن چيز كه جهت از اوست و بدو معيّن است‌[١٦] منقسم نشود، زيرا كه اگر منقسم شود، چون متحرّك از جزو اقرب او بگذرد، از دو بيرون نباشد[١٧]: يا از جهت حركت مى‌كند يا بجهت حركت مى‌كند، و برين هر دو تقدير لازم آيد كه جزو جهت كلّ جهت باشد و اين محال است. و نيز اگر منقسم شود، حركت در لا جهت‌[١٨] افتد پس‌[١٩] در لا شى‌ء افتد و در لا شى‌ء حركت‌[٢٠] محال است. پس محدّد[٢١] جهت بايد كه جسمى باشد محيط[٢٢] چنانكه تعيين‌[٢٣] نقطه‌[٢٤] هر چيزى بدو امر[٢٥] باشد. و بايد كه تعيين‌[٢٦] كند و مركز تعيين او نكند از براى جواز دواير[٢٧] نامتناهى بر يك نقطه. و نيز نبايد كه مركّب باشد از اجسام مختلف، زيرا كه ممكن الائتلاف‌[٢٨] و الافتراق شود،

[١] كرد:-S

[٢] دون فلان جهت:-SP

[٣] اين: آن‌S

[٤] مى‌كنند: مى‌كندS

[٥] نخواهد بودن: نيست‌S

[٦] اشارت حسى: حركت‌S

[٧] بودن: بودF

[٨] امر عقلى صرف:-F

[٩] نشود:+ و چون اين معلوم شدF

[١٠] پس در: و درS

[١١] نتواند:

نتوان‌S

[١٢] است:-S

[١٣] حسى:-S

[١٤] مى‌توان كردن: مى‌توان كردF

[١٥] بدان كه:

بايدF

[١٦] معين است: تعيين يابدS

[١٧] نباشد: نسبت‌S نيست‌P

[١٨] لا جهت:

جهت‌F

[١٩] پس: بلكه‌S

[٢٠] در لاشى‌ء حركت: اين‌S

[٢١] محدد: محدودF

[٢٢] باشد محيط: محيط بود

[٢٣] تعيين: تعين‌S

[٢٤] نقطه:-PF

[٢٥] بدو امر: بدوPF

[٢٦] تعيين: تعين‌S

[٢٧] دواير: دايره‌F

[٢٨] الائتلاف: الاتلاف‌F