رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٤٥ - فصل اول در شناختن وجود نفس قدسى نبوى كه پيغامبران را بود عليهم السلام و در مراتب موجودات در سلسله نظام كه چگونه ممكن بود

دوّمين، پس اجرام سماوى كه از ايشان‌[١] هر آنچه‌[٢] بدرجه عالى‌ترست بفيض نزديكتر است و بمرتبت‌[٣] شرف برتر تا آنگاه كه بفلك قمر رسد، و بعد[٤] از آن‌[٥] وجود هيولى است كه قبول صورتها كند[٦] و آن دو گونه است:

يكى آنكه قبول صورتهاى سماويّات كند[٧] و يكى آنكه قبول صورتهاى كائن و فاسد كند. و اوّل صورتى كه پديد آمد[٨] در عالم كون و فساد صورت عناصر باشد[٩]. [پس بتدريج اندك اندك زياده شود در قبول صورت و اوّل وجودى كه در عالم عناصر پديد آيد ضعيف‌تر و خسيس‌تر از آن بود كه بعد ازو][١٠] [در وجود آيد چنانكه نخست ماده، پس عناصر][١١]، پس مركّبات، جمادات و معدنيات‌[١٢]، پس ناميات يعنى نبات‌[١٣] و حيوان‌[١٤] و انسان‌[١٥]. [و فاضلترين‌[١٦] و كاملترين ايشان در وجود نوع انسانست، آنگاه ديگر حيوانات. و فاضل‌ترين و كاملترين انسان آنست كه نفس او عاقل بفعل گردد[١٧]، يعنى‌[١٨] صورت معقولات در وى به برهان يقينى‌[١٩] حاصل شود، آنگاه‌[٢٠] او را عقل مستفاد خوانند، و هيآت صالح و اخلاق جميل در وى پديد آيد [بتكرار افاعيل و تعوّد بعادات پسنديده تا آنگاه كه يكى شود با عقول مفارق‌][٢١]. و فاضلترين و كاملترين آنها آنست كه بمرتبه نبوّت رسد و خاصيّتها در نفس او پديد

[١] از ايشان:-T

[٢] هر آنچه: هر چه‌T

[٣] بفيض نزديكتر است و بمرتبب:-H

[٤] و بعد: بعدT

[٥] آن: او ازH

[٦] كند:-H

[٧] كند:-H

[٨] صورتى كه پديد آمد:-H

[٩] صورت عناصر باشد: عناصر پديد آمدH

[١٠] پس بتدريج ... كه بعد ازو:-H

[١١] در وجود آيد ... عناصر:-H

[١٢] و معدنيات:

پس معدنيات‌H

[١٣] يعنى نبات:-H

[١٤] و حيوان: پس حيوان‌H

[١٥] و انسان: پس انسان‌H

[١٦] و فاضلترين:-H

[١٧] و فاضلترين ... عاقل بفعل گردد: و كاملترين انسان آنست كه نفس عاقل بفعل گرددH

[١٨] يعنى:+ كه‌H

[١٩] يقينى: يقين‌H

[٢٠] آنگاه: و آنگاه‌T

[٢١] بتكرار افاعيل ... عقول مفارق: و عبادات پسنديده ملكه كند تا آنكه يكى شود همچون عقل مفارق و كاملترين آنهاH