رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٢٨٧ - فصل ١١

و معنى «خطوطين و قد وصلت» اينست. و همچنانكه عالم عشق‌[١] منتهاى عالم معرفت و محبّت است، و اصل او منتهاى علماى راسخ و حكماى متألّه باشد و ازينجا گفته‌اند[٢] بيت‌

فصل ١١[٣]

(٢٥) عشق را از عشقه گرفته‌اند و عشقه آن گياهيست كه در باغ پديد آيد درين درخت، اوّل بيخ‌[٤] در زمين سخت كند، پس سر برآرد و خود را در درخت مى‌پيچد و همچنان مى‌رود تا جمله درخت را فرا گيرد[٥]، و چنانش در شكنجه كشد كه نم در ميان رگ‌[٦] درخت نماند، و هر غذا كه بواسطه آب و هوا بدرخت مى‌رسد بتاراج مى‌برد تا آنگاه كه درخت خشك شود. همچنان در عالم انسانيّت كه خلاصه موجودات است درختيست منتصب القامة كه آن بحبة القلب پيوسته است و حبة القلب در زمين ملكوت رويد، هر چه دروست جان دارد چنانكه گفته‌اند:

بيت‌[٧]

[١] عشق:+ كه‌T

[٢] گفته‌اند: گفتندT

[٣] فصل ١١:-ST

[٤] بيخ: پنجه‌S

[٥] فراگيرد: بگيردS

[٦] رگ:-T

[٧] بيت:-T

[٨] پا: تاS