رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٣ - ١ - پرتونامه

آنچه در كتاب ششم «شفا» و علم النفس «نجات» بو على آمده است و حتّى در مساله ابصار شيخ اشراق از نظريّه ارسطو دفاع مى‌كند ولى در عين حال در تجرّد كامل نفس از جوهر بدن اصرار دارد و تأييد مى‌كند كه نفس نه جسم است و نه در جسم. فصل پنجم و ششم درباره الهيّات خاصّ است و از واجب الوجود و صفات و افعال آن سخن مى‌گويد و ادلّه‌اى چند از براى اثبات وجود واجب و وحدت آن اقامه شده است و مطالبى نزديك به آنچه شيخ الرئيس آورده است ديده مى‌شود منتهى با رنگى بيشتر اشراقى و عرفانى. فصل هشتم از خير و شرّ و قضا و قدر بحث مى‌كند و مطالب لطيفى درباره قضا و قدر و رابطه آن با مسئوليّت فرد در مقابل اعمال خويش به نحوى استادانه ذكر شده است. موضوع فصل نهم بقاى نفس و سعادت و شقاوت آن است. بار دگر شيخ اشراق تجرد نفس را تأييد كرده و از گفتار افلاطون مدد مى‌گيرد و با توسّل به آيات و احاديث نبوى ماهيّت لذّت و الم و رابطه آن را با سرنوشت نفس پس از مفارقت از بدن روشن مى‌سازد.

آخرين فصل رساله فصل دهم، درباره نبوّات و معجزات و كرامات و منامات است كه در آن بنحوى اشراقى و عرفانى از معنى نبى و رابطه او با عوالم بالا و عقول و نفوس بحث شده و در پايان به «خرّه كيانى» و «فر نورانى» اشاره شده است.

رساله پرتونامه يك بار توسّط آقاى سيّد محمّد باقر سبزوارى در كتاب «چهارده رساله» نگارش ايشان، طهران ١٣٤٠، ص ٢٢٠- ٢٧٢، چاپ شده است. ظاهرا اين چاپ از روى نسخه‌اى متعلّق به خود ايشان انجام گرفته است. بهر حال در كتاب ذكرى از منبع آن نشده است و متن نيز بطور دقيق تصحيح و تنقيح نگرديده است.