رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٤٥ - (١٢) بستان القلوب يا روضة القلوب

براى‌[١] آنست كه او آب است نه از براى آنكه او جسم است، كه اگر از براى جسمى بودى بايستى كه همه اجسام‌تر بودندى.

(١٨) و بدان كه‌[٢] تأثير جسم در جسم بسه چيز است: يا به مقابله چون‌[٣] آفتاب و زمين، يا به ملاقات چون‌[٤] آتش و هيمه‌[٥]، يا بمجاورت چون آتش‌[٦] و آب.

(١٩) و بدان كه‌[٧] دو چيز نشايد[٨] كه سبب يكديگر شوند، زيرا كه وجود اين موقوف شود[٩] بر وجود آن‌[١٠]، و وجود آن موقوف باشد بر وجود اين‌[١١]، آنگاه لازم آيد كه هر يكى‌[١٢] بر وجود خود سابق باشد، و اين محال است.

(٢٠) و بدان كه‌[١٣] جماعتى مى‌گويند[١٤] اسباب حرارت به سه‌[١٥] چيز است:

يكى آتش، دوّم حركت، سوّم شعاع. جماعتى ديگر[١٦] مى‌گويند كه شعاع جسمى است گرم و لطيف كه از آفتاب نقل كرده است به زمين‌[١٧].

و اگر چنانكه‌[١٨] شعاع جسم بودى، بايستى كه از زير ببالا قصد كردى از براى آنكه گرمى پيوسته از زير ببالا ميل كند[١٩]، و آن‌[٢٠] برودت باشد كه از بالا قصد زير كند. و نيز اگر شعاع‌[٢١] جسم بودى، بايستى‌[٢٢] چون خانه را كه شعاع درو تافته باشد روزن بگرفتندى شعاع حركت كردى چنانكه بديدندى، پس دانستيم كه جسم نيست. تمام شد اين كلمه چند كه عرض بود، و اللّه اعلم‌[٢٣].

[١] براى: از براى‌S

[٢] و بدان كه: بدان كه‌S

[٣] چون: همچون‌S

[٤] چون: همچون‌S

[٥] هيمه: هيزم‌S

[٦] چون آتش: همچون آتش‌S

[٧] و بدان كه:

بدان كه‌S

[٨] نشايد: نبايدF

[٩] شود: باشدF

[١٠] وجود آن: آن‌S

[١١] باشد بر وجود اين‌F ، باشد بر اين‌S

[١٢] هر يكى: چيزى‌F

[١٣] و بدان كه: بدان كه‌S

[١٤] جماعتى مى‌گويند:-S

[١٥] به سه: سه‌S

[١٦] جماعتى ديگر: و بدان كه جماعتى‌S

[١٧] به زمين: بر زمينى‌S

[١٨] چنانكه: چنان بودى كه‌S

[١٩] ميل كند: قصد كندF

[٢٠] و آن: آن‌F

[٢١] شعاع:-S

[٢٢] بايستى:+ كه‌S

[٢٣] و اللّه اعلم:-P