رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٤ - حكمت اشراقى چيست؟

احياكننده فلسفه ايران باستان است بيش از تمام فلاسفه اسلامى قبل از خود به آيات قرآنى و احاديث نبوى توجّه كرده است چنانكه از قرائت رسائل او در اين مجموع مشاهده مى‌شود.

حكمت اشراقى سهروردى حامل نقشه‌ايست از دار وجود كه به كمك آن غريب عالم غربت غربيّه كه همان جهان مادّه و كون و فساد است مى‌تواند به مشرق عالم وجود كه در عين حال جهان اشراق يا عالم ملكوت است راه يابد و از زندان تيره‌گى جسم و شهوات نفسانى رهائى يابد. نيز اين حكمت پيامى است از آن عالم اشراق به اين عالم ظلمت، پيامى به لسان رمزى كه هر كس را قدرت درك معانى باطنى آن نيست. باطن اين پيام از آن كسى است كه دست سرنوشت و كوشش و كشش درونى او را آماده از براى سير به عالم معنى ساخته است. لذا حتّى درك فكرى و عقلى حكمت اشراق خود نوعى اشراق و وديعه‌اى الهى است. صرف درك اينكه انسان عادى در مغرب دار وجود در عالم ظلمت بسر مى‌برد و مأوا و موطن واقعى او مشرق وادى ايمن و يمن عالم معنى است خود مرحله‌اى از معرفت و اشراق است.

بنا بر اين حكمت اشراقى مانند حكمت‌هاى ديگر بزرگ مشرق زمين پيامى است به لسان رمز كه هر كرا قدرت درك آن پيام و كشف آن رمز نباشد هر چند ظاهر كلمات و الفاظ آن خوانده و تجزيه و تحليل شود. قدرت استدلال كم و بيش در همه افراد موجود است لكن درك رمز و استعاره از عهده همه كسى برنيايد بلكه ذوقى مى‌خواهد خاصّ كه همه را از آن بهره نيست. تفسير ظاهرى كلمات به كمك كتب‌