رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٥٥ - (٢١) قسم اول كه تعلق بعالم اجسام دارد

(٣٤) سوّم و هم است، و آن قوّتى است مرتّب كرده در تجويف اوسط دماغ، و اوست كه در حيوانات حكم كند بر جزويّات‌[١]، و گوسفند ادراك آن معنى‌[٢] كه در گرگ است بدو مى‌كند[٣]، و آن سبب گريختن گوسفند است از گرگ.

(٣٥) چهارم متخيّله است، و آن قوّتى است هم‌[٤] تعبيه كرده در تجويف اوسط دماغ‌[٥]، و اوست كه تراكيب و تفاصيل بحكم اوست كه استنباط چيزها كند[٦] و انديشه‌هاى عجايب پيش گيرد. و هر گاه‌[٧] كه عقل بر او مستولى شود[٨] او را[٩] مفكّره خوانند، و هر گاه كه و هم بر او غالب شود[١٠] متخيّله خوانند. و در قواى باطنى بلندتر از وى‌[١١] قوّتى نيست.

(٣٦) پنجم ذاكره است، و آن قوّتى است مرتّب كرده در تجويف آخر دماغ و خزانه‌[١٢] احكام وهمى است همچنانكه خيال خزانه صور[١٣] حسّ مشترك است.

(٣٧) و هر يكى را[١٤] از اين‌[١٥] آلتها كه برشمرديم روحى است خاص‌[١٦]. و روح جرمى‌[١٧] است لطيف، حادث از اخلاط لطيف چنانكه‌[١٨] اعضاء حادث است از اخلاط كثيف، و اوست كه حامل قوى‌[١٩] است بأسرها و انبعاث او از تجويف‌[٢٠] جانب چپ دل‌[٢١] است. و در آن حال كه از تجويف‌[٢٢] چپ دل‌[٢٣] منبعث شود او را «روح حيوانى» خوانند، و اين روح حيوانى منقسم شود بر[٢٤] دو قسم: بعضى از او[٢٥] سوى جگر مى‌رسد و آن‌[٢٦] را

[١] بر جزئيات: جزويات‌S

[٢] آن معنى: معنى‌S

[٣] مى‌كند: مى‌تواند كردS

[٤] هم:-F

[٥] اوسط دماغ:+ نزديك دو ده‌S

[٦] كه استنباط چيزها كند: كه استنباطها مى‌كندS

[٧] گاه: گه‌S

[٨] شود: باشدS

[٩] او را: آن راS

[١٠] شود: گرددS

[١١] وى: اوS

[١٢] و خزانه: و آن خزينه داردS

[١٣] خزانه صور: خزانه‌دارS

[١٤] يكى را: يك‌F

[١٥] اين: آن‌F

[١٦] روحى است خاص: روحى خاص خاص است‌S

[١٧] جرمى: جسمى‌F

[١٨] چنانكه: همچنانكه‌S

[١٩] قوى: قوى بدن‌S

[٢٠] تجويف:-S

[٢١] دل:-F

[٢٢] تجويف:-S

[٢٣] دل:-F

[٢٤] شود بر: مى‌شود به‌S

[٢٥] از او:-F

[٢٦] و آن: آن‌F