رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٢٩ - فصل ششم در كيفيت استفادت نفس انسانى از عقل فعال در اكتساب صورت معقولات

بهيمى و حيوانى‌[١]. و اين فصل كه‌[٢] ياد كرديم در احوال‌[٣] نفس انسانى در هيچ كتابى از كتابهاى‌[٤] محقّقان حكما- رضى اللّه عنهم اجمعين‌[٥]- بدين شرح و بيان نيست‌[٦]، و از اين گونه ديگر نكرده‌اند[٧][٨]. و اين كنايتى‌[٩] است و خلاصه‌اى از احوال نفس كه گفته آمد، و سرّيست از اسرار[١٠] علم‌[١١] طبيعى كه ايشان پوشيده داشته‌اند، و بارى تعالى داناتر است بهمه چيزها.

فصل ششم در كيفيت استفادت‌[١٢] نفس انسانى از عقل فعال در اكتساب صورت معقولات‌

(٣٠) چون نفس انسانى در ابتداى آفرينش و اتّصال‌[١٣] ببدن‌[١٤] انسانى‌[١٥] ساده مى‌باشد[١٦] و بتصوّر حقايق‌[١٧] معقولات منتقش‌[١٨] همى‌شود[١٩] بنقش ملكوت، گوئيم آن صورت معقولات كه در وى حاصل‌[٢٠] مى‌آيد معلول بود و معلول مناسب علّت باشد[٢١] و معلول‌[٢٢] جوهر است، پس علّت هم جوهر باشد[٢٣]. و هر جوهرى يا جسم است يا نفس يا عقل، و ممكن نيست كه جسم سبب‌[٢٤] وجود چيزى باشد، كه آن چيز نه جسم بود، و نفس خود صورت معقولات ندارد،

[١] و حيوانى: حيوانى‌H

[٢] كه:+ ماTM

[٣] احوال:-H

[٤] كتابهاى: كتب‌TSM

[٥] رضى اللّه عنهم اجمعين:-TM

[٦] بدين شرح و بيان نيست: چنين روشن نگفته است‌H

[٧] و از اين گونه ديگر نكرده‌اند:-H

[٨] ديگر: ذكرT

[٩] كتابتى:

كتابى‌MH

[١٠] اسرار: احوال‌TM

[١١] علم: عالم‌TM

[١٢] استفادت: استفاده‌M

[١٣] اتصال:+ آن‌S

[١٤] ببدن: ببدنى‌S

[١٥] انسانى:+ اول‌S

[١٦] مى‌باشد: مى‌شودH

[١٧] حقايق:+ وM

[١٨] منتقش: منقش‌H

[١٩] همى‌شود: مى‌باشدM مى‌گرددT

[٢٠] حاصل:-H

[٢١] علت باشد: علت بودTM

[٢٢] و معلول: معلول‌M

[٢٣] جوهر باشد:

جوهر است‌TM

[٢٤] سبب:-H