رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٥٠ - فصل چهارم در دانستن مغيبات كه چگونه باشد و حقيقت حال خواب و حقيقت كهانت

از بارى عزّ شأنه‌[١] است و اين فرشتگان وسايطند، و چون بندگان فرمان بردارند و نظر و مطالعه مى‌كنند حضرت مقدّس را و منتظرند تا از آنجا چه فرمان رسد كه بآن كار كنند، و بآسمانها و زمين‌ها ايشان رسانند بحكم فرمان او[٢]. و طبيعى و منجم بيچاره خود از اين اصول خبر ندارند، آن يكى احوال بطبيعت باز مى‌بندد و اين ديگر بنجوم. و هر دو از ايشان حوالتگاهى بر ساخته‌اند و از آن‌[٣] حضرت مقدّس بيخبرند، بل نظر ايشان تا بدانجا خود[٤] نرسد. و قضاى ازلى علم سابق بارى تعالى است كه در ذات او حاصل است و آن را مبدأ زمانى و منتهاى زمانى نيست و نباشد، و زمان و مكان از آن حضرت سخت دورند، و ايشان در عالم جسم و لوازم اويند، و در وجود در افق اقصى افتاده‌اند باضافه بآن عالم. و نيز هر موجودى كه هست بيرون ذات احدند و همه اسير و مجبور قدرند.

فصل چهارم در دانستن مغيبات كه چگونه باشد[٥] و حقيقت حال خواب و حقيقت كهانت‌[٦]

(٥٠) ببايد دانستن‌[٧] كه در ذات عقول‌[٨] مفارق صورت كليّات معقولات‌[٩] حاصل است چنانكه‌[١٠] چند جاى ياد كرديم. و در ذات نفوس سماوى صورت‌[١١] جزويّات و حوادث كه در مستقبل زمان‌[١٢] در عالم كون و فساد[١٣] پديد مى‌آيد حاصل است بسبب پيوند ايشان با مادّت. [و چون اين مقدّمه بدانستى‌][١٤]،

[١] عز شأنه: غر و شأنه‌T

[٢] فرمان او:- اوT

[٣] از آن:- ازT

[٤] تا بدانجا خود: خود بدانجاS

[٥] چگونه باشد: چگونه دانندT

[٦] و حقيقت كهانت:-H ، و حال كهانت‌S

[٧] دانستن: دانست‌T

[٨] عقول: عقل‌H

[٩] كليات معقولات: معقولات كليات‌T

[١٠] چنانكه: كه‌T

[١١] صورت: و صورت‌H

[١٢] مستقل زمان: زمان مستقبل‌T

[١٣] در عالم كون و فساد:-H

[١٤] و چون ... بدانستى: چون اين مقدمه را دانستى‌T