رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٢٢ - فصل سوم در معرفت قوتهاى نفس ناطقه انسانى و چگونگى آن

بقوّت بوده است، آنست كه چون اين مقدّمه درست شد كه معدوم نتواند[١] بودن، پس‌[٢] هرآينه موجود بوده است. اكنون گوئيم كه‌[٣] وجود او پيش از بدن يا بقوّت‌[٤] بوده باشد يا بفعل‌[٥]، اگر بفعل بودى‌[٦] بايستى كه فعل از وى پيوسته صادر همى‌شدى‌[٧] پيش‌[٨] از وجود بدن، و اين محال است بحكم آنكه فعل او بآلتى‌[٩] باشد[١٠] و آلت او[١١] بدن است، پس نماند[١٢] الّا آنكه‌[١٣] موجود بقوّت بوده است و بفعل آنگاه مى‌شود كه ببدن پيوندد[١٤]، پيوندى‌[١٥] چنانكه گفتيم‌[١٦] و السلام‌[١٧].

فصل سوم‌[١٨] در معرفت‌[١٩] قوتهاى‌[٢٠] نفس ناطقه انسانى و چگونگى آن‌

(٢٣) ببايد دانستن‌[٢١] كه نفس انسانى را دو قوّت است: يكى دريابنده و يكى در كاركننده‌[٢٢]، و قوّت دريابنده يا نظرى است يا عملى، و نظرى مثلا چنانست‌[٢٣] كه بداند كه عالم محدث است و عملى چنانكه‌[٢٤] بداند كه ستم زشت است. و فرق ميان اين‌[٢٥] دو قوّت آنست كه نظرى مقصور[٢٦]

[١] نتواند: نتوان‌T

[٢] پس:-TM

[٣] كه:-TM

[٤] يا بقوت: با قوت‌H ، بقوت‌TM

[٥] بفعل:+ بودى‌M

[٦] اگر بفعل بودى:-M

[٧] فعل از وى پيوسته صادر همى‌شدى: كه همواره فعل از وى صادر شدى‌T كه همواره همى از وى فعل صادر شدى‌M

[٨] پيش: همى پيش‌M

[٩] بآلتى: الا بآلتى‌TM

[١٠] باشد: نبودT نباشدM

[١١] آلت او: اين آلت او راTM

[١٢] نماند: بماندTM

[١٣] الا آنكه:-TM

[١٤] پيوندد: مى‌پيونددTM

[١٥] پيوندى:-T

[١٦] گفتيم:

گفتم‌M

[١٧] و السلام:-TM

[١٨] سوم: سيم‌M

[١٩] معرفت: معرفتهاى‌H

[٢٠] قوتهاى:-H

[٢١] ببايد دانستن: بدان كه‌TM

[٢٢] در كاركننده:- درTM

[٢٣] مثلا چنانست: چنانكه‌TM

[٢٤] كه عالم محدت است و عملى چنانكه:-TMH

[٢٥] اين:-H

[٢٦] مقصور: مقصودH