رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٣٦ - (١٢) بستان القلوب يا روضة القلوب

به لفظ و هم به معنى، چنانكه اگر تو مرغى‌[١] بينى كه ديگر نديده باشى حكم كنى كه آن‌[٢] حيوانست. اگر شركتشان در لفظ[٣] تنها بودى، چون بر يكى حكم كردى كه حيوانست‌[٤] بر ديگرى حكم نتوانستى كردن. پس چون بر همه حكم حيوانى مى‌كنى از آنست كه شركتشان هم در لفظ[٥] است و هم در معنى، آن معنى كه دلالت حيوانى مى‌كند در همه يابى‌[٦]. امّا اگر يكى را يابى‌[٧] كه زيد نامست بر ديگرى‌[٨] حكم نتوان كردن‌[٩] كه بايد كه‌[١٠] زيد باشد، بلكه شايد[١١] كه عمرو باشد يا خالد [زيرا كه زيد او را اسمى است‌][١٢] كه نهاده‌اند و هيچ‌[١٣] معنى درو نيست كه آن معنى دلالت كند كه بايد كه زيد[١٤] باشد.

(٤) امّا[١٥] لفظى كه بر يك معنى بيش نيفتد آن را جزوى خوانند[١٦] چنانكه‌[١٧] گوئى اين‌[١٨] مرد و اين ديوار و هر چه [اشارت حسّى بدو كنى‌][١٩]. و وجود كلّى جز در ذهن حاصل نيايد زيرا كه بيرون ذهن هر چيزى را هويّتى است‌[٢٠] خاصّ چنانكه ديگرى را در آن شركت نيست. و نيز بدان كه چون خواهى كه چيزى‌[٢١] ادراك كنى بايد كه صورت آن چيز چنانكه هست در ذهن تو حاصل شود[٢٢] چه اگر[٢٣] بخلاف آن چيز[٢٤] حاصل شده باشد، آن‌

[١] اگر تو مرغى: تو اگر مرغى راS

[٢] كه آن:-F

[٣] در لفظ: به نام‌S

[٤] حكم كردى كه حيوانست: حكم مى‌كنى كه حيوانست‌S

[٥] لفظ: نام‌S

[٦] يابى:

جا مى‌يابى‌S

[٧] يابى: بينى‌S

[٨] بر ديگرى: بر دوم‌S

[٩] نتوان كردن: نتوانى كردS

[١٠] بايد كه:-S

[١١] شايد:-S

[١٢] زيرا ... اسمى است: و زيد او را اسم علم است‌S

[١٣] هيچ:-S

[١٤] كه زيد: زيادS

[١٥] اما: و اماS

[١٦] خوانند:

گويندS

[١٧] چنانكه: همچنانكه‌S

[١٨] اين: آن‌S

[١٩] اشارت ... كنى: بوى اشاره كنى‌S

[٢٠] است: خاص هست‌S

[٢١] چيزى: چيزى راS

[٢٢] تو حاصل شود:

خود حاصل كنى‌S

[٢٣] چه اگر: كه اگرS

[٢٤] چيز: چيزى‌S