رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٤٦ - (٢١) قسم اول كه تعلق بعالم اجسام دارد

[فصل در بيان آنچه تعلّق به طبيعيّات دارد][١]

(٢١) [قسم اوّل كه تعلّق بعالم اجسام دارد]

[٢] و آن دو[٣] قسم است: قسمى تعلّق بعالم عنصريّات دارد، و قسمى تعلّق به‌[٤] اثيريّات، و ابتدا[٥] از عنصريّات خواهم كرد[٦]. [و امّا قسمى كه تعلّق بعالم معنويّات دارد][٧]: بدان كه حقّ سبحانه و[٨] تعالى اوّل چيزى كه در عالم اجسام بيافريد مادّه بود كه آن‌[٩] را باصطلاح حكما «هيولى» خوانند، و از آنجا چهار طبع پديد كرد، و آن آب است‌[١٠] و خاك‌[١١] و باد و آتش. و نسبت مادّه با چهار[١٢] طبع چنان است كه نسبت آهن با شمشير و كارد و زره. و همچنانكه‌[١٣] آهن آن استعداد دارد كه هر صورتى‌[١٤] قبول تواند كردن‌[١٥] و در هر صورتى اقتضاى نامى كند، گاه‌[١٦] شمشير باشد و گاه كارد و گاه زره، مادّه را نيز[١٧] آن استعداد هست‌[١٨] كه هر وقتى‌[١٩] بصورتى بر آيد و در هر صورتى او را نامى باشد، گاهش خاك خوانند، گاه‌[٢٠] آب، گاه باد و گاه آتش.

(٢٢) و بدان كه‌[٢١] خاك را دو صفت است: يكى سردى و ديگر[٢٢] خشكى.

و آب را نيز[٢٣] دو صفت است: يكى ترى و ديگرى سردى‌[٢٤]، [و با خاكش نسبتى هست و آن سردى است‌][٢٥].

[١] فصل ... طبعيات دارد:-SP

[٢] قسم اول ... دارد:-F

[٣] دو: بر دوS

[٤] تعلق به:-S

[٥] و ابتدا: و من ابتداS

[٦] كرد: كردن‌S

[٧] و اما قسمى ... دارد:-F

[٨] سبحانه و:-F

[٩] كه آن: و آن‌S

[١٠] آب است: خاك است‌S

[١١] خاك:

آب‌S

[١٢] با چهار: چهارS

[١٣] و همچنانكه: همچنانكه‌S

[١٤] هر صورتى: هر صورتى راS

[١٥] تواند كردن: كندF

[١٦] گاه: و گاه‌S

[١٧] ماده را نيز: ماده نيزS

[١٨] هست: داردS

[١٩] كه هر وقتى: كه وى هر روزى‌S

[٢٠] گاه: و گاه‌S

[٢١] و بدان كه: بدان كه‌S

[٢٢] ديگر: ديگرى‌S

[٢٣] نيز: هم‌S

[٢٤] يكى ترى و ديگر سردى: يكى سردى و يكى ترى

[٢٥] و با خاكش ... سردى است: و آب از آن همسايه خاك است كه در سردى با خاكش نسبتى هست‌S