رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٥٩ - در بيان جهات و فلكيات و آنچه بدان تعلق دارد

و هر چه ممكن الائتلاف‌[١] و الافتراق باشد، ممكن الخرق باشد[٢]. و خرق بر محدّد[٣] روا نباشد، زيرا در آن حالت كه قابل خرق شود[٤]، لازم آيد[٥] او را دو حركت مختلف: يكى در شى‌ء و يكى در لاشى‌ء، و در لاشى‌ء[٦] حركت محال باشد[٧].

(٤١) و بدان كه حرارت قوّتى است كه از مركز قصد بالا كند.

و برودت قوّتى است كه از بالا قصد مركز كند. ثقل بر برودت غالب است و خفّت بر حرارت. و محدّد[٨] نه از بالا بزير حركت كند و نه از زير ببالا، پس بايد[٩] نه ثقيل بود[١٠] و نه خفيف و نه حارّ باشد و نه بارد. و حركت محدّد پيرامون‌[١١] مركز باشد و شكل او شكل كرىّ باشد، و چون مركّب نيست، از اجسام مختلف متشابه الاجزاء باشد و او را زير و بالا نباشد، بلكه همه بالا باشد يا همه زير باشد.

(٤٢) و بدان كه هر چه را[١٢] نموّ است بغذا محتاج است‌[١٣]، و هر چه بغذا[١٤] محتاج باشد[١٥] قابل كون و فساد بود[١٦] و فرق مر او را لازم باشد و محدّد را[١٧] نموّ نيست، پس او را بغذا حاجت نيفتد. و[١٨] چون از غذا فارغ باشد كون و فساد بر او راه نيابد. [و آنچه حقّ تعالى در قرآن مجيد خبر مى‌دهد[١٩] «فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرى‌ مِنْ فُطُورٍ»[٢٠]، دلالت مى‌كند بر آنكه‌[٢١] محدّد[٢٢] را

[١] الائتلاف: الاتلاف‌F

[٢] ممكن الخرق باشد: متخرق شودF

[٣] محدد: محدودF

[٤] شود: باشدS

[٥] آيد: افتدSP

[٦] و در لاشى‌ء: و او را در لاشى‌ءS

[٧] باشد: بودS

[٨] محدد: محدودF

[٩] بايد:+ كه‌S

[١٠] بود: باشدS

[١١] پيرامون: پيرامن‌S

[١٢] هر چه را: هر چه درF هر چه دوP

[١٣] بغذا محتاج است: او را بغذا حاجت باشدS

[١٤] هر چه بغذا: هر چه را بغذاS

[١٥] محتاج باشد: حاجت باشدS

[١٦] بود: باشدS

[١٧] محد را: محدود وF

[١٨] نيفتد و: نبودF

[١٩] و آنچه ... مى‌دهد: و حق سبحانه و تعالى در سوره تبارك الملك فرمايدSP

[٢٠] سوره ٦٧( الملك) آيه ٣

[٢١] ير آنكه: بر اينكه‌S

[٢٢] محدد: محدردF