رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٢٨ - فصل پنجم در پديد كردن اختلاف نفوس انسانى كه از مبادى حاصل و فائض مىشود

[و حكيم‌[١] و شرير و خيس نيز مى‌باشد. امّا شريف و شرير ممكن نباشد][٢] و نه شريف‌[٣] و ضعيف‌[٤] و نه قوىّ و جاهل‌[٥]. و كرم و صدق از لوازم نفوس شريف‌[٦] مى‌باشد[٧]، و قوّت و شرف و حكمت و مقابلات‌[٨] آن‌[٩] مر نفوس‌[١٠] انسان را طبيعى است و ممتنع الزوال است، و خيريّت و رحمت و حريّت و مقابلات آن‌[١١][١٢] هر نفس انسانى را اكتسابى مى‌باشد و بتعاليم‌[١٣] و عادات حاصل مى‌شود، چنانكه نفس خيّر باشد[١٤] كه شرير گردد و شرير خيّر گردد[١٥]، و رحيم قاسى گردد[١٦]، و قاسى رحيم گردد[١٧]، و حرّ مملوك گردد[١٨]، و مملوك حرّ[١٩].

(٢٩) بدان كه‌[٢٠] هر نفس‌[٢١] كه اين فضائل ششگانه كه برشمرديم در وى‌[٢٢] جمع شود[٢٣]، آن نفس‌[٢٤] نبوى بود[٢٥]- صلوات اللّه عليهم‌[٢٦]- و اين اقسام كه اندرين احوال ياد كرده آمد[٢٧] در نفوس متفاوت‌[٢٨] مى‌باشد[٢٩]، تا بحدّى كه در فضيلت‌[٣٠] بنهايت كمال مى‌رسد[٣١]، چنانكه انبياى بزرك، و در رذيلت مقابل آن، چنانكه نفوس سخت ناقص و ضعيف‌[٣٢] تا بحدّى كه‌[٣٣] نزديك باشد بنفس‌

[١] و حكيم:-H

[٢] و حكيم ... ممكن نباشد:-M شريف و شرير: شرير و خسيس‌T

[٣] شريف: ضعيف‌H

[٤] شريف و ضعيف: ضعيف و شريف‌T

[٥] و جاهل: جاهل‌H

[٦] شريف:-TM

[٧] مى‌باشد: مى‌باشندM

[٨] مقابلات: معاملات‌H

[٩] آن: آنهاS

[١٠] نفوس: نفس‌TM

[١١] مقابلات آن: معاملات‌H

[١٢] و مقابلات:+ لوازم نفوس شريف مى‌باشدH

[١٣] تعاليم:

تعليم‌H

[١٤] باشد: مى‌باشدH مى‌شودS

[١٥] و شرير خير گردد:-TM

[١٦] قاسى گردد: قاسى‌T

[١٧] رحيم گردد: رحيم‌TM

[١٨] مملوك گردد: مملوك‌TM

[١٩] و مملوك حر:-H

[٢٠] بدان كه: وH

[٢١] نفس: نفسى‌TM

[٢٢] در وى: دروTM

[٢٣] شود: باشندTM

[٢٤] نفس: نفوس‌M

[٢٥] بود: باشدTM

[٢٦] صلوات اللّه عليم:-TH

[٢٧] آمد: شدH

[٢٨] متفاوت: بتفاوت‌H

[٢٩] مى‌باشد: باشدTM

[٣٠] فضيلت: فضائل‌TM

[٣١] مى‌رسد: باشدTM

[٣٢] و ضعيف: ضعيف‌TM

[٣٣] تا بحدى كه: چنانكه‌H