رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٤١ - (١٢) بستان القلوب يا روضة القلوب

محلّ نقل كرده و خواهد كه بمحلّى ديگر رود[١]، چون‌[٢] [ميان دو محلّ رسد][٣] او را استقلالى حاصل آيد[٤] و قائم گردد بذات‌[٥] خود و از محلّ مستغنى شود. و نيز باو اشارت توان كردن‌[٦] از جهات مختلف چون چپ و راست و پيش و پس و زير[٧] و بالا، و او را طولى و عرضى و عمقى‌[٨] پيدا گردد.

آنگاه جوهر باشد نه عرض و اين محال است.

(١٢) بدان كه مكان را نشانهاست. و آنچه تو بر آن‌[٩] نشسته‌اى‌[١٠] مكان تو نيست بلكه مستقرّ عليه تست، و مكان تو پيراهن تست يا حيّزى‌[١١] كه پيرامن‌[١٢] تو در آيد، و بايد كه باطن مكان حاوى مماسّ‌[١٣] ظاهر تو شود تا تو در مكان باشى و اگر نه بر حيّزى‌[١٤] باشى، چنانكه حكيم يونانى گويد[١٥] «من لا حاوى له لا مكان له».

(١٣) و بدان كه‌[١٦] امتياز اعراض [از يكديگر بسه چيز باشد][١٧]: يا بحقيقت و آن جائى بود[١٨] كه اتّحاد محلّ باشد چنانكه سيب مثلا، كه درو هم طعم است و هم رنگ‌[١٩] و هم بوى‌[٢٠]. و ادراك رنگ ببصر تعلّق دارد[٢١] و ادراك طعم بذوق‌[٢٢]. و امّا آنچه‌[٢٣] ممتاز مى‌شود[٢٤] بمحلّ و آن جائى باشد كه اتّحاد حقيقت بود[٢٥] چنانكه دو چيز[٢٦] كه در هر دو سياهى باشد و حقيقت هر دو سياهى يكى است، و ادراك هر دو ببصر تعلّق دارد، امّا

[١] رود: برودS

[٢] چون: و چون‌F

[٣] ميان ... رسد: بميان دو محل برسدS

[٤] آيد: شودS

[٥] به ذات: به نفس‌S

[٦] كردن: كردPFA

[٧] وزير:

زيرS

[٨] طولى و عرضى و عمقى: طول و عرض و عمق‌S

[٩] و آنچه تو بر آن:

آنچه بروF

[١٠] نشسته‌اى: نشسته‌S

[١١] حيزى: چيزى‌PFA

[١٢] پيرامن: پيراهن‌F

[١٣] مماس:-S

[١٤] حيزى: چيزى‌PFA

[١٥] حكيم يونانى گويد: گويندPFA

[١٦] و بدان كه: بدان كه‌S

[١٧] از يكديگر ... باشد: به سه چيز است‌F

[١٨] بود: نبودS

[١٩] و هم رنگ: هم رنگ‌F

[٢٠] بوى:+ بودS

[٢١] به بصر تعلق دارد: تعلق به بصر داردS شم: مشام‌S

[٢٢] ذوق: مذاق:SP

[٢٣] آنچه:-S

[٢٤] مى‌شود:

مى‌شوندS

[٢٥] بود: باشدS

[٢٦] دو چيز: در دو چيزS