رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ١٤٢ - قاعده

ماهيّات و بخشنده كمالاتست: «أَعْطى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى‌»[١] و واجب الوجود بهترين و تمام‌ترين همه موجوداتست زيرا كه همه كمال‌ها و جمال‌ها ازو راشح است، و جلال رفيع‌تر و بهاى تمامتر و نور قاهرتر او راست سبحانه و تعالى عمّا يقول الملحدون‌[٢] علوّا كبيرا. و همچنانكه ما در آفتاب نظر كنيم و نور او ما را[٣] منع مى‌كند از احاطت به جرم او، و همچنان ما را شايد كه حقّ را بدانيم و احاطت بذات او ما را ميسّر نشود، چنانكه در قرآن ياد كرد «وَ لا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْماً»[٤]، و همچنانكه‌ «لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ»[٥].

قاعده‌

(٤٥) بدان كه رأى جماعتى بر آن قرار گرفت كه بارى عزّ اسمه چيزها را در ازل ايجاد نكرد و بعد از آن ايجاد كرد و شروع كرد در ايجاد چيزها. و حجت اين جماعت آنست كه اگر صنع دائم باشد با صانع لازم آيد ميان ايشان برابرى، و اين محال است. و حجّتى ديگر آنست كه اگر عالم دائم الوجود بودى حوادث عالم متناهى بودى، و اين محال است زيرا كه امروز آخر[٦] حوادث ماضيست و با امروز متناهى شد، پس متناهى شد.

(٤٦) و جماعتى ديگر از حكما گفته‌اند كه حقّ تعالى پيوسته موجد و فاعل چيزهاست و وجود موجودات دائمست با او. و حجّت ايشان‌

[١] سوره ٢٠( طه) آيه ٥٢

[٢] الملحدون: المحلدون‌I ) الملحدون‌A (

[٣] ما را:

مراI

[٤] سوره ٢٠( طه) آيه ١٠٩

[٥] سوره ٦( الانعام) آيه ١٠٣

[٦] امروز آخر: امروز و آخرI ) اليوم الاخر ما مضى‌A (