رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٢٨٨ - فصل ١١

(٢٦) آن‌[١] حبّة القلب دانه‌ايست كه باغبان ازل و ابد از انبار خانه «الارواح جنود مجنّدة»[٢] در باغ ملكوت‌ «قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي»[٣] نشانده است و بخودى خود آن را تربيت فرمايد كه «قلوب العباد[٤] بين أصبعين من أصابع الرحمن يقلّبها كيف يشاء»[٥]. و چون مدد آب علم‌ «مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْ‌ءٍ حَيٍّ»[٦] با نسيم «انّ للّه فى أيام دهركم نفخات»[٧] از يمن يمين اللّه بدين حبة القلب مى‌رسد، صد هزار شاخ و بال روحانى ازو سر بر مى‌زند[٨]، از آن‌[٩] بشاشت و طراوت، اين معنى عبارت است كه «انّى لاجد نفس الرحمن من قبل اليمن»[١٠]. پس حبة القلب كه آن را «كلمه طيبة» خوانند و شجره طيبه شود كه [ «ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً، طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ»][١١][١٢]، و ازين‌[١٣] شجره عكسى در عالم كون و فساد است كه آن را[١٤] ظلّ خوانند و بدن خوانند و درخت منتصب القامة خوانند. و چون اين شجره طيّبه باليدن آغاز كند و نزديك كمال رسد عشق از گوشه‌اى سر برآرد و خود را درو پيچد تا بجائى رسد كه هيچ نم بشريّت درو نگذارد. و چندان كه پيچ عشق بر اين شجره زيادت‌[١٥] مى‌شود عكسش كه آن شجره منتصب‌

[١] آن: و اين‌T

[٢] صحيح مسلم جلد هشتم، قاهره، ١٣٣١، ص ٤١

[٣] سوره ١٧( الإسراء) آيه ٨٧

[٤] العباد: العارفين‌T

[٥] اين حديث به صور ديگر مانند« ان قلوب بنى آدم كلها بين اصبعين من اصابع الرحمن كقلب واحد يصرفه حيث يشاء» در صحيح مسلم، جلد هشتم، ص ٥١ و الجامع الصغير سيوطى، قاهره ١٣٥٢، جلد اول، ص ٣١٤ ذكر شده است

[٦] سوره ٢١( الانبياء) آيه ٣١

[٧] اين حديث به صورت« ان لربكم فى ايام دهركم نفحات الا فتعرضوا لها» در احياء علوم الدين غزالى، قاهره، ١٣١٢، جلد اول ص ١٣٤ آمده است

[٨] بر مى‌زند: مى‌آوردS

[٩] از آن: كه از آن‌T

[١٠] احياء علوم الدين غزالى، جلد سوم، ص ١٥٣

[١١] سوره ١٤( ابراهيم) آيه ٢٩

[١٢] كه ضرب اللّه ... طيبة:-T

[١٣] و ازين:

و از آن‌T

[١٤] آن را: آن عكس راT

[١٥] اين شجره زيادت: شجره بيشترS