رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٧٣ - فصل چهارم

جهت است: يك جهت تعلّق بعالم روحانى دارد كه‌[١] از آنجا اقتباس علوم‌[٢] و فوايد كند و آن را قوّت علمى و نظرى خوانند، و يك جهت بعالم جسمانى تعلّق‌[٣] دارد كه از آنجا[٤] كمال حاصل كند، و آن را قوّت عملى خوانند، و بدان جهت تصرّف مى‌كند در بدن. و هر گاه‌[٥] كه نفس قاهر بدن شود[٦]، قواى‌[٧] ظاهر و باطن مطيع او گردند[٨]، او را [قرب بعالم خويش‌[٩] بيشتر باشد][١٠] [و باستكمال نزديكتر باشد و او را «نفس‌][١١] مطمئنّه» و «كلمه طيّبه»[١٢] خوانند. و هر گاه كه بدن قاهر او[١٣] شود، ضعيف گردد[١٤] و منكوس، او را «لوّامه» و «امّاره»[١٥] خوانند.

(٥٦) و بدان كه در هر وقتى اقتضاى نامى كند، و بزرگان از انبياء و اولياء[١٦] هر سخن كه گفته‌اند چنان گفته‌اند كه حال را در خور[١٧] بوده است‌[١٨]. و رسول‌[١٩] ما عليه السلام‌[٢٠] وقت‌[٢١] بودى كه چون بظاهر ديگران نظر كردى و باطن خود ديدى گفتى «من از شما نيستم‌[٢٢]، شما چيزى ديگريد، و من چيزى ديگر، لست كأحد منكم»[٢٣]. و وقت بودى كه در ظاهر خود و ظاهر ديگران نگاه كردى، گفتى‌[٢٤] «من همچو شماام، انّما أنا[٢٥] بشر مثلكم»[٢٦]. و چون اشارت بروح‌

[١] كه: وS

[٢] علوم: عوايدS

[٣] تعلق:-F

[٤] آنجا:+ سبب‌S

[٥] هر گاه: هر كراS

[٦] شود: باشدS

[٧] قواى: و قوى‌F

[٨] مطيع او گردند: مطيع شود او راS

[٩] خويش:-F

[١٠] قرب ...

باشد: و تقرب عالم خود بيشتر باشدS

[١١] و باستكمال ... نفس:-F

[١٢] نفس مطمئنة و كلمه طيبه: كلمه طيبة و نفس مطمئنه‌SP

[١٣] قاهر او: او قاهرS

[١٤] گردد:-S

[١٥] لوامه و اماره: اماره و لوامه‌S

[١٦] انبياء و اولياء: اولياء و انبياءS

[١٧] در خور:

درش‌F در آن‌S

[١٨] است: اندSF

[١٩] رسول: پيغمبرS

[٢٠] عليه السلام: صلوات اللّه عليه‌S

[٢١] وقت: وقتى‌S

[٢٢] نيستم: نيم‌F

[٢٣] كاحد منكم: كاحدكم‌SF ، حديث در مسند الدارمى، باب ٢١ از كتاب اطعمه آمده است

[٢٤] گفتى: و گفتى‌S

[٢٥] انما انا: اناF

[٢٦] حديث در صحيح بخارى، باب دهم از كتاب حيل و سنن ابو داود، باب ٩٣ از كتاب طهارت آمده است.