فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٦ - تفاوت دوم

آنانند كه پس ازمن مى‌آيند و حديث و سنت مرا روايت مى‌كنند» با جعل بسيط جعل شده‌اند، لكن بسيارى ديگر از احكام فقه كلان؛ نظير: «وجوب عدالت كارگزاران» يا به تعبيرى ديگر «محوريت عدالت در نظام مديريت و كارگزارى» با جعل مركّب جعل شده يعنى برخاسته از جعل‌هاى متعدد است؛ نظير:

- وجوب عدالت امام عام (حاكم و ولى امر)؛

- وجوب عدالت مفتى؛

- وجوب عدالت والى؛

- وجوب عدالت قاضى؛

- وجوب عدالت امام جماعت؛

- وجوب عدالت كارشناسان؛

- وجوب عدالت مجريان حدود؛

و امثال آنها.

مجموعه اين جعل‌ها، كاشف از جعل حكم كلان «وجوب عدالت كارگزاران» در مقام ثبوت است. نحوه اين كاشفيّت و ضوابط آن را بايد در اصول فقه نظام، مورد بحث قرار داد.

تفاوت دوم‌

ساختوارگى احكام فقه كلان به خلاف احكام فقه خرد است. در فقه خُرد، احكامى نظير: وجوب زكات، وجوب حج، حرمت ربا، حرمت قمار و امثال آنها، هر يك حكمى مستقل از حكم ديگر است و چنين نيست كه بخشى از يك واحد به‌هم‌پيوسته به‌شمار آيند، مگر آنكه در قالب فقه كلان به آنها نظر شود كه در اين‌صورت، هر يك از اين احكام، بخشى از يك ساختواره به‌هم‌پيوسته را تشكيل خواهند داد؛ به عبارتى ديگر