فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٣٥١ - واژه نهم «عبادت»

به امام صادق (ع) گفتم تفسير اين آيه چيست؟ (اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ). فرمود: به خدا سوگند احبار و راهبان آنان را به پرستش خويش فرانخواندند و چنانچه آنان را به پرستش خويش فرامى‌خواندند مردم اجابت نمى‌كردند؛ لكن حلالى را براى آنان حرام كردند و حرامى را حلال كردند پس مردم ناخودآگاه به پرستش آنان تن دادند.

روايت از نظر سند صحيح است و تفسير عبادت را در قرآن كريم به معناى اطاعت تأييد ميكند. مضمون روايت فوق اين است كه اهل كتاب، احبار و رهبان خود را در آنچه امر و نهى ميكردند و حلال و حرام مى‌شمردند، اطاعت ميكردند و لهذا آيه كريمه آنان را چنين توصيف ميكند كه احبار و رهبان خود را خدايان خود شمردند و آنها را پرستش كردند. بنابراين، اطاعت امر احبار و رهبان در قرآن كريم به عنوان عبادت و پرستش آنها قلمداد شده است.

٢. همچنين كلينى به سند صحيح از امام صادق (ع) روايت ميكند:

عَنْ عَلِيّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ ضُرَيْسٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ الله (ع) فِي قَوْلِ الله عَزَّوَجَلَّ:

(وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ)

قَالَ: شِرْكُ طَاعَةٍ وَ لَيْسَ شِرْكَ عِبَادَةٍ وَ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّوَجَلَّ:

(وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى‌ حَرْفٍ)

فقَالَ إِنَّ الْآيَةَ تَنْزِلُ فِي الرَّجُلِ ثُمَّ تَكُونُ فِي أَتْبَاعِهِ ثُمَّ قُلْتُ كُلُّ مَنْ نَصَبَ دُونَكُمْ شَيْئاً فَهُوَ مِمَّنْ يَعْبُدُ الله عَلى حَرْفٍ؟ فَقَالَ: نَعَمْ، وَقَدْ يَكُونُ مَحْضاً»[١].

از امام صادق (ع) درباره فرموده خدا: (وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ) «بيشتر آنان ايمان نمى‌آورند مگر درحالى‌كه مشرك‌اند» پرسيدم، فرمود: مقصود

[١] . اصول كافى، ج ٢، ص ٣٩٧- ٣٩٨.