فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٥ - واژه چهارم «ولايت»

آيه سوم:

(قُلْ مَنْ ذَا الَّذِي يَعْصِمُكُمْ مِنَ اللَّهِ إِنْ أَرادَ بِكُمْ سُوءاً أَوْ أَرادَ بِكُمْ رَحْمَةً وَ لا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً)[١].

بگو: «چه كسى مى‌تواند شما را از اراده خدا نگه دارد اگر او بدى يا رحمتى را براى شما اراده كند؟!» و آنها جز خدا هيچ سرپرست و ياورى براى خود نخواهند يافت.

در اين آيه نيز افزون بر تكرّر نفى بين «ولى» و «نصير» كه صريح در تعدّد معناست، صدر آيه قرينه بر اين است كه مراد از «ولى» همان صاحب اختيار و مالك امر تدبير و تصرّف در خلق است.

موارد استعمالات قرآنى فراوان ديگرى بر تعدّد معناى «ولى» و «نصير» دلالت دارد، البته اين تعدّد معنا با ناصربودن ضمنى «ولى» منافات ندارد؛ زيرا ولى به معناى سلطان و صاحب اختيار و مَلِك، به كار نصرت و يارى نيز مى‌پردازد.

ابن منظور در بيان وحدت معناى «ولى» و «مولى» مى‌گويد:

«و الوليّ و المولى واحد في كلام العرب»[٢].

ولى و مولى در كلام عرب به يك معناست.

فيروزآبادى در قاموس مى‌گويد:

«الوَلْى: القُرْبُ و الدُّنُوُّ ...

[١] . سوره احزاب: ١٧.

[٢] . ابن منظور، لسان العرب، ج ١٥، ص ٤٠٨.