فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٤٠ - ب توحيد افعالى خداوند

إِنَّا كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ\* وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ[١].

ما همه چيز را به اندازه آفريديم\* و امر و دستور ما بيش از يكى نيست همچون يك چشم برهم زدن.

امر خداى متعال، بنابر آنچه در آيات فراوان مطرح شده است همان فعل اوست و در اين آيه به وحدت امر الهى كه همان فعل اوست اشاره شده است.

امر الهى كه تجلّى ذات بارى‌تعالى در مقام فعل است، دو مرحله دارد: مرحله خلق كه مى‌توان از آن به مرحله امر خلقى تعبير كرد و مرحله تدبير كه مى‌توان از آن به مرحله امر تدبيرى تعبير نمود. با امر خلقى، شي‌ء از عدم برون آمده و به عالم هستى پا مى‌گذارد و با امر تدبيرى، وجود آن شي‌ء به سوى كمال مطلوب هدايت و تدبير مى‌شود.

در آيات كريمه قرآن، به دو مرحله فعل يا امر الهى، يعنى فعل يا امر خلقى و فعل يا امر تدبيرى اشارات فراوانى شده است كه براى نمونه به آيات ذيل اشاره مى‌كنيم:

رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى‌ كُلَّ شَيْ‌ءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى‌[٢].

پروردگار ما همان كسى است كه به هر موجودى آنچه را لازمه آفرينش او بوده داده؛ سپس هدايت كرده است.

إِلَّا رَبَّ الْعالَمِينَ\* الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ\* وَ الَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَ يَسْقِينِ\* وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ\* وَ الَّذِي يُمِيتُنِي ثُمَّ يُحْيِينِ‌[٣].

[١] . سوره قمر: ٤٩ و ٥٠.

[٢] . سوره طه: ٥٠.

[٣] . سوره شعراء: ٧٧- ٨١.