فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٢ - ٣ تفاوت در روش استنباط

آنان كه به پشت برگشتند پس از آنكه راه هدايت براى آنان آشكار گشت، همانا شيطان آنان را فريب داده و بر آنان ديكته كرده است؛ زيرا آنان‌

به كسانى كه آنچه خدا فروفرستاده است را برنمى‌تافتند، گفتند در بخشى از آن امر از شما پيروى مى‌كنيم و خدا به پنهان‌كارى آنان آگاه است.

اين انديشه كه در رفتارهاى فردى و خُرد به احكام اسلام عمل كنيم؛ لكن در سيستم حكومتى يا حقوقى يا اقتصادى يا فرهنگى تسليم سيستم‌هاى غير اسلامى بشويم، نوعى التقاط در اجراى احكام اسلام است كه در منطق اسلام و قرآن به‌هيچ‌وجه مورد قبول و پذيرش نيست.

٣. تفاوت در روش استنباط

اصلى‌ترين تفاوت احكام فقه خُرد با احكام فقه كلان از نظر روش، در غير مستقيم بودن روش استنباط در غالب احكام فقه كلان، و مستقيم بودن روش استنباط در غالب احكام فقه خُرد است.

مقصود از روش استنباط مستقيم، استنباط مستقيم حكم شرعى- خواه كلان خواه خُرد- از منابع اصلى شريعت يعنى كتاب و سنّت است و مقصود از روش غير مستقيم استنباط، استنباط حكم از حكم ديگرى است كه از منابع اصلى شريعت استنباط گرديده است. و لهذا در روش استنباط غير مستقيم، استنباط حكم دو مرحله دارد: مرحله نخستين، استنباط مستقيم حكم از كتاب و سنّت است و مرحله دوم، استنباط حكم شرعى از حكم شرعى ديگرى است كه با روش استنباط مستقيم از كتاب و سنّت استنباط گرديده است.