فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٣٥٢ - واژه نهم «عبادت»

شركت در فرمانبرى و اطاعت است نه پرستش، و پرسيدم درباره فرموده خدا: (وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى‌ حَرْفٍ) «برخى از مردم خدا را بر روى لبه راه مى‌پرستند» فرمود: آيه قرآنى گاه درباره فرد خاصى مى‌آيد؛ لكن در پيروان او جارى و سارى مى‌شود؛ سپس پرسيدم: آيا هركس غير شما را در جايگاه امامت و رهبرى قرار دهد از كسانى است كه خدا را روى لبه راه عبادت كرده است؟ فرمود: آرى و چه بسا به‌طور كلى از عبادت خدا خارج شود.

در اين روايت نيز در تفسير (يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى‌ حَرْفٍ) كسى به عنوان مصداق آيه معرفى شده كه اطاعت و پيروى از امام غير منصوب از سوى خداوند را در پيش گرفته است، كه تفسير عبادت را در قرآن كريم به معناى اطاعت، مورد تأكيد قرار ميدهد.

كلينى در روايتى ديگر به سند معتبر از امام صادق (ع) روايت ميكند كه فرمود:

«مَنْ أَطَاعَ رَجُلًا فِي مَعْصِيَةٍ فَقَدْ عَبَدَهُ»[١].

كسى كه فردى را در معصيت خدا اطاعت كند آن فرد را پرستيده است.

همچنين كلينى به سند صحيح، روايت كرده است:

قال: قال ابوعبدالله (ع): «لَوْ أَنَّ قَوْماً عَبَدُوا الله وَحْدَهُ لَاشَرِيكَ لَهُ، وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ، وَ آتَوُا الزَّكَاةَ، وَحَجُّوا الْبَيْتَ، وَ صَامُوا شَهْرَ رَمَضَانَ، ثُمَّ قَالُوا لِشَيْ‌ءٍ صَنَعَهُ الله أَوْ صَنَعَهُ النَّبِيُّ (ص) أَلا صَنَعَ خِلَافَ الَّذِي صَنَعَ؟ أَوْ وَجَدُوا ذلِكَ فِي قُلُوبِهِمْ، لَكَانُوا بِذلِكَ مُشْرِكِينَ» ثُمَّ تَلَا هذِهِ الْآيَةَ:

(فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما

[١] . همان، ص ٣٩٨.