فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٦٠ - برهان سوم

يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ؟ قُلِ: اللَّهُ يَهْدِي لِلْحَقِّ. أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لا يَهِدِّي إِلَّا أَنْ يُهْدى‌، فَما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ؟[١].

بگو: «چه كسى شما را از آسمان و زمين روزى مى‌دهد؟ يا چه كسى مالك (و خالق) گوش و چشم‌هاست؟ و چه كسى زنده را از مرده، و مرده را از زنده بيرون مى‌آورد؟ و چه كسى امور (جهان) را تدبير مى‌كند؟» بزودى (در پاسخ) مى‌گويند: «خدا»، بگو: «پس چرا تقوا پيشه نمى‌كنيد (و راه شرك مى‌پوييد)؟!\* اينگونه است خداوند، پروردگارِ حقّ شما (داراى همه اين صفات)! با اين حال، بعد از حق، چه چيزى جز گمراهى وجود دارد؟! پس چرا (از پرستش او) روى‌گردان مى‌شويد؟»\* اين چنين فرمان پروردگارت بر فاسقان مسلّم شده كه آنها (پس از اين همه لجاجت و گناه)، ايمان نخواهند آورد.\* بگو: «آيا هيچ يك از معبودهاى شما، آفرينش را آغاز مى‌كند و سپس باز مى‌گرداند؟!» بگو: «تنها خدا آفرينش را آغاز كرده، سپس باز مى‌گرداند؛ با اين حال، چرا (از حق) روى‌گردان مى‌شويد»\* بگو: «آيا هيچ يك از معبودهاى شما، به سوى حق هدايت مى‌كند؟!» بگو: «تنها خدا به حق هدايت مى‌كند. آيا كسى كه هدايت به سوى حق مى‌كند براى پيروى شايسته‌تر است، يا آن كس كه هدايت نمى‌شود مگر هدايتش كنند؟! شما را چه مى‌شود، چگونه داورى مى‌كنيد؟!

در اين آيات، به برترى اراده الهى اشاره شده و به دليل خالقيّت، رازقيّت و نيز هادويّت الهى براى تبيين علوّ اراده الهى بر ساير اراده‌ها استدلال شده است.

خالقيّت و رازقيّت خداوند، اراده او را عقلًا بر ساير اراده‌ها مقدّم مى‌دارد، اين تقدّم، تقدم به حسب مدركات عقل نظرى است؛ بدين معنا كه توقّف مخلوق و مرزوق بر خالق رازق، تقدّم طبيعى و بالضروره عقل نظرى است.

[١] . سوره يونس: ٣١- ٣٥.