فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٣٦٩ - دسته دوم

است؛\* در آن هنگام، پيشوايان (گمراه‌كننده) از پيروان خود، بيزارى مى‌جويند؛ و عذاب الهى را مشاهده مى‌كنند؛ و دستشان از همه جا كوتاه مى‌شود.\* (در اين هنگام) پيروان مى‌گويند: «كاش بار ديگر به دنيا برمى‌گشتيم، تا از آنها [/ پيشوايان گمراه‌] بيزارى جوييم، آنچنان‌كه آنان (امروز) از ما بيزارى جستند!» (آرى،) خداوند اين چنين‌اعمال آنها را به صورتى حسرت‌آور به آنان نشان مى‌دهد؛ و از آتش دوزخ، هرگز خارج نخواهند شد.\* اى مردم! از نعمت‌هاى حلال و پاكيزه‌اى كه در زمين است بخوريد؛ و از گام‌هاى شيطان، پيروى نكنيد؛ زيرا او، دشمن آشكار شماست.\* او شما را فقط به بدى و كار زشت فرمان مى‌دهد؛ (و نيز دستور مى‌دهد) آنچه را كه نمى‌دانيد، به خدا نسبت دهيد.\* و هنگامى كه به آنها گفته شود: «از آنچه خدا نازل كرده است، پيروى كنيد» مى‌گويند: «نه، ما از آنچه پدران خود را بر آن يافتيم، پيروى مى‌نماييم». آيا اگرچه پدران آنها، چيزى نمى‌فهميدند و هدايت نمى‌يافتند (باز هم بايد از آنها پيروى كنند؟!).

در اين آيات، رابطه محبت خدا و تبعيّت از آيات او از يك‌سو و رابطه محبّت مستكبران با تبعيّت آنان از سوى ديگر مطرح گرديده است. همچنين رابطه دشمنى و خصومت با شيطان، با نفى تبعيّت از او تبيين گرديده است.

براساس اين مطالب، تبعيت و پيروى از خدا و رسول، نتيجه حتمى محبّت خداست و تبعيّت و پيروى از رهبران مستكبر و شيطانى نيز نتيجه محبت آنان است:

(وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ).

و دورى از شيطان و رهبران شيطانى و عدم پيروى از آنان نيز نتيجه نفرت و تبرّى از آنهاست‌ (وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ). در صورت دشمنى با شيطان است كه ميتوان از تبعيت او و دنباله‌روى گام‌هاى گمراه او رهايى يافت.