فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٤٨ - ب توحيد افعالى خداوند

اى كسانى كه كتاب آسمانى به شما داده شده! به آنچه (بر پيامبر خود) نازل كرديم- و هماهنگ با نشانه‌هايى است كه با شماست- ايمان بياوريد، پيش از آنكه صورت (انسانى) گروهى را محو كنيم، سپس‌به پشت‌سر بازگردانيم، يا آنها را از رحمت خود دور سازيم، همان‌گونه كه «اصحاب سبت» [/ گروهى از تبهكاران بنى‌اسرائيل‌] را از رحمت خود دور ساختيم؛ و فرمان خدا، در هر حال انجام شدنى است.

طمس وجوه و لعنت خداى در اين آيه از مصاديق امر تمكينى خداوند است؛ زيرا خداوند به صاحبان كتاب- با توجه به علمى كه به بيّنات الهى و كتاب خدا در اختيار داشتند- تمكين تام بخشيد كه به خداى بزرگ و انبياى او ايمان آورند و از آنان تبعيّت كنند، لكن صاحبان علم و كتاب، به رغم علم و آگاهى و دانشى كه داشتند با سوء استفاده از تمكين الهى و سوء انتخاب خويش، راه كج را برگزيدند و وارونه رفتار كردند و به‌همين سبب به وارونگى چهره دچار گشتند؛ زيرا به حقيقتى كه در آغاز، روبه‌سوى آن بودند، پشت كردند و از آن روى‌گردان شدند.

در آيات پيش از آيه اخير از اين امر تمكينى به مشيّت تعبير شده است.

در دو آيه زير نيز به امر تمكينى اشاره شده است:

سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ وَ مَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَ سارِبٌ بِالنَّهارِ\* لَهُ مُعَقِّباتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَ إِذا أَرادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ والٍ‌[١].

كسانى از شما كه به طور پنهان سخن بگويند، يا آشكار، براى او يكسان است؛ و (نيز) كسانى كه شبانگاه به طور مخفيانه حركت مى‌كنند، يا در روشنايى روز\* براى‌

[١] . سوره رعد: ١٠ و ١١.