فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٦٥ - واژه چهارم «ولايت»

كسانى از شما كه در روز روبه‌رو شدن دو جمعيت با يكديگر (در جنگ احُد)، فرار كردند، شيطان آنها را بر اثر بعضى از گناهانى كه مرتكب شده بودند، به لغزش انداخت.

سياق اين آيات كه سياق نهى از معصيت رسول خدا و اطاعت از كافران است، با معناى فرمانروا در واژه «مولا» در آيه مورد بحث، سازگار است كه قرينه ديگرى بر اراده معناى فرمانروا و مَلِك از واژه مولا در اين آيه است.

اما موضوع دوم:

اضراب در آيه‌ بَلِ اللَّهُ مَوْلاكُمْ‌ از يك‌سو و تقابل نهى از اطاعت كافران با اخبار از مولى‌بودن خدا براى مؤمنان، موجب افاده حصر مولى در ذات اقدس حق است؛ زيرا معناى دو آيه چنين مى‌شود:

«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، اگر از كافران اطاعت كنيد و تن به فرمان آنان دهيد، به جاهليت پيشين برمى‌گرديد و زيان مى‌كنيد، كافران فرمانرواى شما نيستند، بلكه اين خداست كه فرمانرواى شماست و او بهترين ياوران است»

اينكه كافران را اطاعت نكنيد، بلكه خدا فرمانرواى شماست، مفيد حصر فرمانروايى در ذات اقدس حق است.

از سوى ديگر، از جمله‌ وَ هُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ‌ استفاده تعليل مى‌شود؛ يعنى علت و دليل اينكه شما را از اطاعت فرمانروايان كافر باز مى‌داريم و به اطاعت خدا فرا مى‌خوانيم، اين است كه خدا بهترين ياور است. بنابراين، او بهترين مولى است؛ زيرا عمده‌ترين انگيزه اطاعت از فرمانروايان، نياز به كمك آنها در حل مشكلات و تأمين خواسته‌هاست و از آنجا كه خداوند بهترين ياورى است كه مى‌توان به ياورى او اعتماد