فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٢٠ - واژه چهارم «ولايت»

و در جايى ديگر رسول اكرم (ص) را سبب آن معرفى نموده است:

(كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ)[١].

(اين) كتابى است كه بر تو نازل كرديم، تا مردم را از تاريكى‌ها (ى شرك و ظلم و جهل) به سوى روشنايى (ايمان و عدل و آگاهى)، بيرون آورى (و هدايت كنى).

بنابراين، اخراج من الظلمات الى النّور به وسيله امر و نهى تشريعى يا همان اعمال حاكميت الهى انجام مى‌گيرد كه سبب و ابزار آن، قانون و مجريان قانونند؛ كتاب خدا بيان قانون را به عهده دارد و مجريان آن و حاكمان بر طبق آن، وجود مقدس رسول‌الله (ص) و حاكمان تعيين‌شده از سوى اويند.

بنابراين، جمله‌ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ اشاره به وظيفه‌اى است كه حاكم اسلامى در جامعه بشرى بر عهده دارد. لهذا حاكميت الهى در حقيقت، اخراج مردم از ظلمات به نور و از نقص به كمال و از گمراهى و ضلالت به هدايت و تقوى و فضيلت است.

و در آخر، جمله‌ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ‌ اشاره روشنى است به اينكه ولايت در اينجا به معناى همان اختياردارى و رهبرى است؛ زيرا واژه «طاغوت» در لغت عرب، در اصل به معناى تجاوز از حدّ در عصيان و تمرّد است. فيّومى در المصباح المنير مى‌گويد:

«الطَّاغُوتُ يُذَكَّرُ وَ يُؤَنَّثُ وَ الاسْمُ، الطُّغْيَانُ وَ هُوَ مُجَاوَزَةُ الْحَدِّ، وَ كُلُّ شَى‌ءٍ جَاوَزَ الْمِقْدَارَ وَ الْحَدَّ فِي الْعِصْيَانِ فَهُوَ طَاغٍ»[٢].

[١] . سوره ابراهيم: ١.

[٢] . فيومى، المصباح المنير، ج ٢، ص ٣٧٣ و ٣٧٤.