فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢١٨ - واژه چهارم «ولايت»
خداوند، ولىّ و سرپرست كسانى است كه ايمان آوردهاند؛ آنها را از ظلمتها خارج ساخته، به سوى نور مىبرد. ولى كسانى كه كافر شدند، اولياى آنها طاغوتها هستند؛ كه آنها را از نور خارج ساخته، به سوى ظلمتها مىبرند؛ آنها اهل دوزخند و جاودانه در آن خواهند بود.
در اين آيه «ولى» به معناى صاحب اختيار و مَلِك و متصرف و قائم به امر است. قرائن و شواهد متعدّدى بر اراده اين معنا از كلمه «ولى» در آيه مذكور دلالت مىكنند.
سياق آيات قبل و بعد از اين آيه از جمله آية الكرسى كه همه جملات آن در رابطه با وصف سلطنت و حاكميت الهى است؛ نظير: لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ «آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است، از آنِ اوست»، وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ «قلمرو حكومت او، آسمانها و زمين را دربر گرفته»، وَ لا يَؤُدُهُ حِفْظُهُما «و نگهدارى آنها او را خسته نمىكند». و از جمله آيه بعد از آية الكرسى كه جملات آن نيز در راستاى وصف شيوه اجراى مُلك و سلطنت و حاكميت الهى و وصف مؤمنان و فرمانبران و سرنهادگان به اين مُلك و سلطنت است.
جمله لا إِكْراهَ فِي الدِّينِ «اكراهى در قبول دين، نيست» اشاره به اين حقيقت است كه برپايى حاكميت خدا در جامعه بشر با اكراه نيست، و مراد از دين، همان آيين عدل است كه بهوسيله پيامبر اكرم (ص) براى برقرارى نظم در جامعه بشر فرستاده شده؛ چنانكه در سوره شورى فرمود: وَ أُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ[١] «مأمورم در ميان شما عدالت را اجرا كنم».
در جمله قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِ «راه درست از بيراهه، روشن شده است» اشاره به اين مطلب است كه شيوه برپايى حاكميت الهى در جامعه بشرى شيوه تبيين و ارشاد و توضيح
[١] . سوره شورى: ١٥.