اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٣٤٧ - «علی بن محمد زبحی جرجانی»
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٤. اسکندریه (اسکندرنامه)
رساله اسکندریه یا اسکندرنامه یا اجوبه لأسئله الاسکندر، پاسخ هایی است که میر سید شریف جرجانی برای پرسش های «امیرزاده اسکندر»، فرزند «عمر شیخ»، نوه ی «تیمور گورکانی»، متوفای ٧٨٦ه-.ق. نوشته است.
در آن عصر «اسکندرمیرزا» والی و حاکم بخش بزرگی از سرزمین «ایران» شامل «فارس»، «عراق» عجم (اراک) و «اصفهان» بود. او به سال ٨١٥ه-.ق. از «اصفهان» نامه ای به میر سید شریف نوشت و درباره ی مسائل بسیار مهم عقیدتی، کلامی و فلسفی، پرسش هایی کرد. در ذیل به محتوای برخی از آن پرسش ها اشاره می گردد تا اهمیت پاسخ ها نیز روشن گردد.
شمار این پرسش ها در نسخه های خطی متفاوت است.
مقصود از آفرینش و سبب آن چیست؟
نخستین چیزی که آفریده شد چه بود و سبب تقدم آن چه بود؟
آیا این صحیح است که نخست آفریده، جمعی عقل یا جمعی عشق یا چیز دیگری بود؟
جسم آدمی از خاک و روحش روحانی است. ترکیب خاک و روح چگونه باشد؟
بعد از مفارقت روح از جسم، ثواب و عقاب عمل انسان چه چیز است. مرتبه و منزلت هرکس که باید بدان برسد، چیست؟
حقیقت فرشته که به طرفه العینی هزارساله راه می رود، چیست؟
سبب چیست که جبرئیل جز به پیش انبیا پیش دیگری نرود و جبرئیل خود چیست؟
شیطان گویند از آتش است. در جمیع کاینات تصرف تواند. اگر فقط وجود حق در کاینات تصرف دارد، شیطان چگونه تصرف تواند و خود شیطان چیست؟
معراج پیامبر (ص) به جسم بود یا نه و مدد جبرئیل چه بود و براق و جبرئیل چرا در مرحله ای بماندند و پیش تر نرفتند؟
صراط و سؤال و کیفیت بهشت و دوزخ و خاصیت عدد طبقات، آنکه هفت و هشت است و زیاده و کم نیست و اعراف عبارت از چیست؟
گویا «اسکندرمیرزا» این سؤالات را از دیگر بزرگان نیز پرسیده بود.
نسخه های خطی:
٨ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مجلس شورای اسلامی» به شماره ٣/٣٣٢١ کتابت سال ١٠٦٣ه-.ق.، شماره ١٨/٤٩٥٤ در ٣٩٥ برگ، کتابت سال ١٠٦٨ه-.ق.، شماره ٢٧/٥١٨٠، کتابت سال ١٠٦٢ه-.ق.، شماره ٩/١٢٠٧ کتابت سال ١٢٣٤ه-.ق.، شماره ٤/١٩٨٨ کتابت سده ١٣ه-.ق.، شماره ١٢/٣٢٦٠، کتابت سال ١٣٠٧ه-.ق.، شماره ٥٦٨٩ و شماره ٣٧/١٤٢٨٠ موجود است.
٦ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ٣٤٠، بخش حکمت، شماره ٣٤١، شماره ٣٤٢، شماره ٣٤٣، شماره ٣٤٤ و ٣٤٥، موجود است.
٥ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٥٢٨١، شماره ٥٦٩٧، شماره ٦٧١٣، شماره ٦/٩٥٦٢ و شماره ٢٠/١١٦١٩ در ٩ برگ موجود است.
٣ نسخه ی خطی در «کتابخانه دانشگاه تهران» به شماره ٣/٤٦٥ کتابت سال ١٢٢٦ه-.ق.، شماره ٣٧/١٠٣٥ کتابت سال ١٠٩٧ه-.ق. و شماره ٤/١٠٣٧ موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دارالکتب قاهره» به شماره ٣٧ در زمره ی مجامیع طلعت موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکدهی الاهیات دانشگاه تهران» به شماره ١/٣٠٨ج موجود است.