فخر الدین سماکی گذشته از فقه، حدیث، اصول فقه، تفسیر و ادبیات عربی، در طب، حکمت و فلسفه نیز سرآمد بود. برخی او را حامل مکتب فلسفی «شیراز» به «قزوین» و «اصفهان» می دانند.

مدتی در «سبزوار» به عنوان «شیخ الاسلام» به خدمت پرداخت و ضمن ارشاد و رتق و فتق امور شرعی مردم «سبزوار»، به داوری نیز اشتغال داشت. پس از آن به «قزوین» بازگشت و به تدریس پرداخت. «شاه تهماسب اول» متوفای ٩٨٤ه-.ق.، میر فخر الدین سماکی را به عنوان وزیر اعظم به صدارت خود انتخاب کرد. اما از جزئیات دوران صدارت وی آگاهی دقیقی در دست نیست.

آنچه مسلم است اینکه در کنار کارهای دولتی و دیوانی، به تدریس خود ادامه می داد. به نوشته ی «اسکندر بیک منشی» در «عالم آرای عباسی»: «همه روزه جمعی کثیر از طلبه علوم معقول و منقول به مدرس آن حاضر گشته استفاده علوم می نمودند و افادات علیه اش مستفید و بهره مند می گشتند.»

به هر روی، فخر الدین سماکی، شاگردان زیادی را پرورید. از آن جمله برخی، میرداماد را شاگرد او توصیف کرده اند.

در فلسفه و کلام از بنیان گذاران و نشردهندگان علوم عقلی به شمار رفته است. از نظر فقه و اجتهاد، به مکتب اصولی تعلق خاطر داشت.

برخی منابع مرگ میر فخر الدین را به سال ٩٨٤ه-.ق. در «کربلا» تعیین کرده اند.

آثار:

١. آداب البحث و المناظره (آداب البحث) (آداب المناظره)

آداب البحث و المناظره کتاب ارزشمندی است در اصول مناظره به روش منطقی و فلسفی که میر فخر الدین آن را با آوردن مثال هایی، کاربردی و تطبیقی کرده است.

او در نیمه ی دوم رساله، پانزده مغالطه را به عنوان تمرین برای دانش جویان و دانش پژوهان این رشته آورده تا بتوانند فرق میان مغالطه با مناظره ی منطقی را تشخیص دهند.

ظاهراً سماکی این رساله را به سال ٩٥٨ه-.ق. به درخواست جمعی از طلاب و شاگردانش نگاشته است.

نسخه های خطی:

٦ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٩٥٦٩ در مجموعه ای ١١٣ برگ، کتابت سال ١٠٥٣ه-.ق.، شماره ٣/٢٤٩٨ در مجموعه ای ١٥٧ برگ، کتابت سال ١٠٦٠ه-.ق.، شماره ٧/٢٧٤٩ در ١٣ برگ، شماره ٤١١٦ در ٢٤ برگ، کتابت سال ١٢٨٠ه-.ق.، شماره ١٢/٥٠٤٦ در ٢٢ برگ، کتابت در زمان حیات مولف و شماره ٥/٥١٠١ در ٤ برگ، کتابت سال ١٠٥٧ه-.ق. موجود است.

٧ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)»، به شماره ١٩ در ٤ برگ، شماره ٤ در ١١ برگ، شماره ٨/٢٥٨٠ در ١٤٥ برگ، کتابت سده ١١ه-.ق.، شماره ١١٣٠ در ١٠ برگ، شماره ١١٣١ در ٩ برگ، شماره ٩٧٠ در ٢٠ برگ و شماره ٩٦٧ در ١١ برگ، کتابت سال ١٠٦٠ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی ملک» به شماره