از آن جمله در خصوص فتح «جرجان»، صحابه و تابعینی که به «جرجان» سفر کرده و یا از آن دیدار نموده اند. درباره ی «یزید بن مهلب» و اولاد او، درباره ی عمال «بنی امیه»، مساجد دوران خلافت «امویان»، حکام و بزرگانی که در دوران خلافت «عباسیان» به «جرجان» وارد شده اند و مسائلی از این قبیل مطالبی نوشته است.

پس از این مقدمات، به شرح حال رجال «جرجان» همت گماشته و آنها را به ترتیب نامشان ذکر کرده است. سپس اشخاصی که با کنیه شهرت داشتند را آورده است. در پایان نیز بابی را به شرح حال زنانی از «جرجان» اختصاص داده است. او هم چنین درباره ی کسانی که به اشتباه جرجانی نامیده شده اند، مباحثی را طرح کرده است.

به طور کلی سهمی درباره ی بیش از ٢٠٠٠ تن جرجانی سخن گفته است.

«حاجی خلیفه» در «کشف الظنون» آن را با عنوان «تاریخ استرآباد» هم معرفی کرده است.

نسخه های خطی:

تاکنون از «تاریخ جرجان» فقط یک نسخه ی خطی شناسایی شده است. و آن نسخه در کتابخانه ی دانشگاه «آکسفورد»، «بادلین بریتانیا»، به شماره، لاد ٢٧٦ یا ٦٧٦ نگهداری می شود.

این نسخه به سال ١٦٣٨م. در تملک «ولیم لاد»، اسقف کلیسای «کنتربری» و رئیس «دانشگاه آکسفورد» بود. از طریق وی به دانشگاه منتقل شده است.

نسخه های چاپی:

کتاب به سال ١٣٦٩ه-.ق. در «حیدرآباد» «هند»، به وسیله «دایرهالمعارف عثمانیه» در یک جلد به چاپ رسیده است. این چاپ شامل دو صفحه شمار ٥١٨ و ٢١٩ شماره است.

پس از آن یک بار هم به سال ١٣٨٧ه-.ق. توسط همان ناشر و در همانجا منتشر گردید.

اما چاپ مشهور آن به سال ١٤٠٧ه-.ق. توسط انتشارات عالم الکتب در بیروت، با نظارت دکتر «محمد عبدالمعید خان» (عبدالمجید) مدیر «دایرهالمعارف عثمانی»، در ٧٧٧ صفحه وزیری منتشر گردیده است.

٤. سؤالاته للدارقطنی فی الجرح و التعدیل

در این اثر، حمزه جرجانی، سوالات مختلفی در زمینه جرح و تعدیل راوی و روایت از «علی بن عمر دارقطنی» پرسیده است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دارالکتب الظاهریه» «دمشق» به شماره ١٨/٣٨٤٧ در ١١ ورق موجود است. هم چنین محتمل است نسخه ی شماره ١١٠٤ همان کتابخانه، استنساخی از همین کتاب باشد.

در «کتابخانه ی دانشگاه کویت» نیز یک نسخه ی عکسی از این اثر موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٥. معجم شیوخه

آن گونه که در «لآلی المصنوعه» گفته شده است، وی با تدوین این اثر، شیوخ حدیثی خود را معرفی کرده است.

نسخه های خطی:

تاکنون هیچ نسخه ی خطی از آن گزارش نشده است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

منابع:

اثرآفرینان ٣/٢٨٥؛ الاعلام زرکلی ٢/٣١٤؛ الانساب