اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٤٩ - «سید ابوالقاسم بن محمدعلی امیرلطیفی»
او در سنین جوانی به مقام بلند علمی دست یافت و خود کرسی درس برپا ساخت. اما جو حاکم بر جامعه آن روزگار «اصفهان»، سخنان عارفانه و حکمتهای عریان او را برنتافت. طعنه ها و بدگوییها از رفتار آزادمنشانه و تقیدناپذیر میرفندرسکی، سبب آزرده خاطری وی گردید. از اینرو مانند استادش «چلبی بیک»، روانه «هندوستان» شد.
احتمال می رود، سفر نخست او به «هندوستان»، سال ١٠١٥ه-.ق.، همراه با«اوحدی بلیانی»بوده باشد. میرفندرسکی در آنجا از سوی «میرزا جعفر آصف خان»، وزیر «اکبرشاه» مورد استقبال قرار گرفت. لیک این سفر میرفندرسکی دیری نپایید و به «اصفهان» بازگشت.
کوتاه مدتی در «اصفهان» زیست و درس گفت. اما همان روحیه و محیط، او را دوباره به سوی «هندوستان» رهسپار کرد. این بار از طریق «گجرات» به «دکن» رفت. زمانی در «هند» درنگ کرد و باز هوای وطن به سرش زد و راهی «اصفهان» شد.
سفرهای میرفندرسکی به «هندوستان» چند بار دیگر هم تکرار شد. یک بار در سال ١٠٣٧ و بار دیگر سال ١٠٤٦ه-.ق. به «هند» سفر کرد.
میرفندرسکی در دربار هر دو کشور «ایران» و «هند» مورد تکریم و احترام بود. گفته میشود هنگامی که میر از سفر «هندوستان» به «اصفهان» باز میگشت، «شاه عباس» به دیدن وی رفت. اما سخنان درشت حکیم فندرسکی، شاه را آزرد.
میرفندرسکی عاقبت به سال ١٠٥٠ه-.ق. در «اصفهان» چشم از جهان فروبست و جسم بی جانش در مقبره «بابا رکن الدین» در «تخت فولاد» آرام گرفت.
آثار:
١. برهان الابصار
این کتاب درباره ی چگونگی دیدن و ساختمان چشم است. از آنجا که در گذشته، پزشکان، ریاضیدانان، فلاسفه و نظریهپردازان، در تشریح چگونگی دیدن انسان اختلاف نظر داشتند، مولف در این خصوص مباحثی را ارایه داده است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ٣/٥٦٠٢ و کتابت سال ١٢٦٦ه-.ق. با عنوان «کیفیت ابصار» در ١٨ صفحه موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی جمهوری اسلامی ایران» به شماره ٦/١٢٠٣٠ف در ٥٤ برگ، کتابت سده ١٣ه-.ق. موجود است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. تاریخ صفویه (تاریخ صفویان)
گویا این اثر که در تاریخ روی دادهای دوران حکومت «صفویان» و نویسندهی آن نگاشته شده، برجای نمانده است. در واقع تاریخ «صفویه» از آثار مفقود شده ی میرفندرسکی محسوب می گردد.
نسخه های خطی:
هیچ نسخه ی خطی یافت نشد.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٣. تحقیق المزله
مرحوم «آقابزرگ» به نقل از میرزا «عبدالله افندی»، این کتاب را به مولف نسبت داده است.
نسخه های خطی:
بر اساس همین گزارش، یک نسخه ی خطی از آن اثر در «کتابخانه ی حاج علی محمد نجف آبادی» وجود دارد.