اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٢٧٦ - «عقیلی استرآبادی»
کتاب دارای یک مقدمه و نه فصل است. مقدمه، بحث مناسبی از توجه به استدلال کتاب و درک محتوای آن با توکل به خداوند متعال دارد.
فصول نهگانه ی کتاب از ماهیت امامت، منفعت وجود امام، اختلاف مسلمانان بر سر این مسئله، صفات امام، برخورد ناشایست عرب با امیرالمومنین (ع) در غصب حقوقش و نصوص وارده بر امامت دوازده امام و اعتقاد «شیعه» به آن، سخن گفته است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ٥٦٩٤، کتابت سال ٩٨٣ه-.ق. موجود است.
به گفتهی «شاکر شبع»، این قدیمترین و متقنترین نسخه از کتاب مقنع است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی جامع مسجد گوهرشاد» به شماره ١٣٦، کتابت سال ١٠٧٧ه-.ق. موجود است.
٤ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٤٠١٩ بدون تاریخ کتابت (احتمالا کتابت سده ١١ه-.ق.)، شماره ٣٩٦١ که تصحیح و مقابله شده، بدون تاریخ کتابت، شماره ٤٤٤٩ با مقداری شروح و حواشی در توضیح معانی برخی کلمات، ایضا بدون تاریخ کتابت و نسخه ی چهارم بدون شماره، کتابت سال ١٠٨٨ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مسجد اعظم» به شماره ٣/٢٣١٠ در ١٠ برگ و کتابت سال ١٢٤٠ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران» به شماره ٥/٢١٣٠ در ٦٨ برگ موجود است.
نسخه های چاپی:
ظاهراً تنها چاپ کتاب توسط موسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه ی علمیه ی «قم»، به سال ١٤١٤ه-.ق. در ٢٠٠ صفحه وزیری و با تصحیح و تحقیق «شاکر شبع» انجام و منتشر شده است.
منابع:
اعیان الشیعه ٨/١٣٦؛ امل الآمل ٢/١٦٧؛ الذریعه ١٨/٣٦٨ و ٢٢/١٢١-١٢٢؛ ریاض العلماء ٣/٣٠٠؛ طبقات اعلام الشیعه (الثقات العیون) ٢/١١٠؛ المجموع الرائق من ازهار الحدائق ٢/٨٧-٨٨؛ معالم العلماء ٧٨؛ معجم التراث الکلامی ٤/٥٧٤ و ٥/٢٣٦؛ معجم رجال الحدیث ١١/٧٤؛ معجم طبقات المتکلمین ٢/٢١٩-٢٢٠.
«عقیلی استرآبادی»
قرن ١١ه-.ق.
باوجود اینکه چند تن عقیلی استرآبادی شناخته شده است، درباره ی «حاجی میرزا خان عقیلی استرآبادی» هیچ نوع آگاهی نداریم. تنها یک گزارش از وجود اثری منسوب به او در فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی مجلس شورای اسلامی دیده می شود.
در معرفی نسخه ی یاد شده، نام نویسنده، حاجی میرزا خان آمده است. به درستی دانسته نیست که نام کوچک وی حاجی میرزا خان است یا این عنوان به سبب تمجید و پیش از نامش به کار می رفته و بتدریج به آن شهرت یافته است. شخصت های دیگری مانند: «حسین عقیلی استرآبادی»، «محمد بن حسین عقیلی استرآبادی»، «محمدرحیم عقیلی استرآبادی»، «سید محمد بن سید طاووس عقیلی استرآبادی»، «سید صادق عقیلی استرآبادی» و «میرزا محمدمهدی عقیلی استرآبادی» در سده ی یازده و دوازده می زیستند. اما انتساب کتاب یاد شده به هیچ کدام از آنان مستند نیست.