اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ١٢٦ - ج
از فحوای کلام «علامه قزوینی» چنین برداشت میشود که ملا جلال از شاگردان وی بود؛ چون میگوید: نزد من از کلمات علما و پژوهشگران فیضها برد. هم چنین مدعی است که هیچکس مانند ملا جلال استرآبادی «حاشیه ی قدیم» بر «شرح تجرید» را نفهمیده است. پس از این توضیح، حاشیه ی وی را بهترین حاشیه، در نوع خود دانسته است.
«میرزا محمدباقر خوانساری» نیز در «روضات الجنات»، حاشیه ملا جلال استرآبادی را یکی از دقیقترین و گویاترین حاشیهها و شروح توصیف کرده است.
منابع متاخر، عنوان «صدری» را به دنبال نام ملا جلال آورده و او را وزیر و صدراعظم دولت «شاه تهماسب اول» معرفی کردهاند.
به هر روی ملا جلال، دانشمندی بود که در علوم عقلی صاحب نظر و از ارکان دولت صفوی بشمار میرفت.
آثار:
١. حاشیه شرح تجرید الجدید
حاشیهای است که با عناوین «قوله، قوله» اقدام به شرح و توضیحِ «شرح جدید» «تجرید الاعتقاد» کرده است. ملا جلال، برخی مطالب را مفصل و برخی را مختصر توضیح داده است. در برخی موارد نظر استاد خود را نیز نقل و به رد یا ایراد آن میپردازد.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ١٠٧٠٤ در ١٩٧ برگ، کتابت سال ١٠٦٧ه-.ق. موجود است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. حاشیه بر حاشیه قدیم صدر الدین دشتکی بر شرح تجرید قوشچی
«صدر الدین محمد بن ابراهیم دشتکی شیرازی»، صدر کبیر علمای عقلی و علم کلام، حواشی متعددی دارد. از جمله بر «شرح تجرید الاعتقاد»، حاشیه ی بسیار خوبی نوشته است. ملا جلال بر این حاشیه، حاشیه نوشته است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مسجد اعظم» «قم» به شماره ١٩٩٥، کتابت سده ١١ه-.ق. و ناقص موجود است.
لازم به توضیح است که برخی منابع مانند: «معجم التراث الکلامی»، دو حاشیه فوق را تحت یک عنوان «حاشیه الحاشیه القدیمه الدوانیه علی الشرح الجدید للتجرید» آورده و از نسخههای معرفی شده ی ذیل گزارش داده است:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه دانشگاه لس آنجلس آمریکا» به شماره ١٣٠٨ M/٢، کتابت سال ١٠١٨ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه دانشگاه تهران» به شماره ٦٨٢٠ در ٢٠٥ برگ، کتابت سده ١١ه-.ق. موجود است. البته نویسنده احتمال داده است که محشی این نسخه شاید شخص دیگری غیر از ملا جلال استرآبادی باشد.
١ نسخه ی خطی دیگر در «کتابخانه دانشگاه تهران» به شماره ٦٩٨٤ در ٢٨٩ برگ، کتابت سده ١١ه-.ق. موجود است.
علاوه بر موارد فوق، نسخه ی «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» و «مسجد اعظم» نیز در منبع یاد شده برای همین عنوان گزارش شده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.