اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٨٠٠ - «محمدیوسف بن ضیاء الدین حسینی استرآبادی»
فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره) ٦/٢٣٧-٢٣٨؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی مرکز احیاء میراث اسلامی قم ج.١؛ فهرست واره کتابهای فارسی ٥/٣٧١٣.
«محمدیوسف بن ضیاء الدین حسینی استرآبادی»
قرن ؟ه-.ق.
درباره ی «ملا محمدیوسف بن ضیاء الدین حسینی استرآبادی» هیچ اطلاعی، جز یک گزارش از اثر وی در دست نداریم.
آثار:
رساله طهارت
این رساله در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول در اقسام نجاسات است. فصل دوم در احکام نجاسات است. فصل سوم در تطهیر اشیای متنجس است. این رساله به زبان فارسی است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی عمومی خیرپور پاکستان» به شماره ٣-٢٩٧ در ٢٦ صفحه، کتابت سده ١٣ ه-.ق. موجود است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
منابع:
فهرست مشترک نسخه های خطی فارسی پاکستان ١٤/٥٩٩.
«محمدهاشم فزونی استرآبادی»
٠٠٠-بعد ١٠٥٤ه-.ق.
در منابع موجود، از دو تن فزونی استرآبادی سخن به میان آمده است. هر دو فزونی، شاعر و معاصر بودند. نام یکی از آنها «هاشم» یا «محمدهاشم» و نام دیگری «محمود» ثبت شده است.
باوجود اینکه در یک تن بودن این دو شخصیت متخلّص به فزونی، اختلاف نظر وجود دارد، لیکن از آنجا که برای محمود فزونی، هیچ اثری ثبت نگردیده است، لهذا در اینجا مورد توجه قرار نمی گیرد.
«میر محمدهاشم» متخلّص به «فزونی» فرزند «جلال الدین» نقاش، شاعر و مورخی است که در «استرآباد» دیده به جهان گشود و پس از سیاحتی طولانی، به «هندوستان» رفت و سرانجام در آنجا درگذشت.
از قرار معلوم، فزونی تحصیلاتش را در زادگاهش آغاز کرد و پس از تکمیل آن در شهرهای مختلف، سفر خود را به سوی «هندوستان» ادامه داد. او در «کشمیر» خدمت «صفدر خان بن میرزا یوسف خان رضوی مشهدی» متوفای ١٠٥٥ه-.ق.، حاکم «کشمیر»، رسید و مقام ارجمند یافت.
از آنجا به سوی «دکن» شد و مورد استقبال «ابراهیم عادلشاه بیجاپوری» (٩٨٨-١٠٣٥ه-.ق.) قرار گرفت. وی در این دوره تاریخ دولت «عادلشاهیان» را تا سال ١٠٥٤ه-.ق. نگاشت.
آثار:
١. بحیره (البحیره الطبریه) (اللجین الطبریه) (تاریخ بحیره)
کتاب «بحیره» از آثار تاریخی به زبان فارسی است که نویسنده آن را در سفر به «هندوستان» و «کشمیر» به اتمام رسانده است.