اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٤٠٤ - «علی بن محمد زبحی جرجانی»
١٠٩. شریفیه (الرساله الشریفیه فی آداب البحث)
«شریفیه» یا «رساله شریفیه» یا «رساله فی الوضع»، نام کتابی است که گویا میر سید شریف جرجانی در شرح «آداب البحث» «عضد الدین ایجی» نوشته است.
به نظر برخی از پژوهشگران، این رساله که توسط «شیخ عبدالرشید» حاشیه نویسی شده است، همان «شرح آداب البحث و المناظره عضد الدین ایجی» است. اما برخی دیگر معتقدند که این رساله غیر از «شرح آداب البحث ایجی» است.
از آنجا که حواشی و شروح نگاشته شده توسط میر سید شریف جرجانی گاهی با عنوان شریفیه شهرت دارد، تشخیص، بدون مقایسه این دو اثر مشکل است.
به عنوان مثال، آثار دیگر میر سید شریف مانند: «الحرفیه» با عنوان «الحرفیه الشریفیه» و «شرح بر فرائض سراجیه» با عنوان «شریفیه شرح سراجیه» و «شرح بر کافیه» با عنوان «شریفیه شرح کافیه» نیز خوانده شده است.
بر این اساس این احتمال وجود دارد که «شریفیه»ی یاد شده، همان «شرح آداب البحث و المناظره» «ایجی» باشد. لیکن باوجود نسخه ی چاپی آن امکان مقایسه دو متن وجود دارد.
در هر صورت، «منزوی» در «فهرست واره»، به نقل از «عبدالحسین حایری»، آن را چنین معرفی کرده است:
در حدوث و قدم عالم و حشر جسمانی، مباحثی که مورد گفت و گوی «معتزلیان» و «اهل سنت» بوده است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی موزه ی ملی پاکستان» به شماره ٤٧١٧ در ٨ صفحه، کتابت ١٠٨١ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه دانشگاه استانبول» به شماره ١٣٤٤ در ١٩ برگ، کتابت سال ٩٦٤ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ندوه العلمای لکهنو» به شماره ١ در ٣٩٢ برگ، کتابت سال ١٢٦٥ه-.ق. موجود است.
نسخه های چاپی:
به سال ١٢٩٨ه-.ق.، همراه با شرح «شیخ عبدالرشید» و حاشیه «ابوالحسن محمد بن عبدالحی» در «هند» چاپ سنگی شده است.
١١٠. صرف میر (رساله فی الصرف)
رساله ای که میر سید شریف جرجانی در علم صرف نوشت، به نام خود وی یعنی «صرف میر» شهرت یافت.
این رساله مختصر، اما بسیار جامع و روان، مشهورترین کتاب درسی در حوزه های علمیه است.
«صرف میر» در حال حاضر جزو کتاب «جامع المقدمات» است. کتابی که طلاب در نخستین دوره تحصیل مقدمات، آن را خوانده و مباحثه می کنند.
صرف میر، در سه بخش تنظیم گردیده است. این سه بخش عبارت اند از: مباحث اسم، حرف و فعل.
در هر کدام از این سه بخش، اشتقاقات و تصرفات مختلف در کلمه و چگونگی صرف آنها مورد توجه قرار گرفته است.
نسخه های خطی:
١٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ١٢٥٣٩ کتابت سال ١٠٦٨ه-.ق.، شماره ١٢٦٨٥ کتابت سال ١٢٣١ه-.ق.، شماره ١٤٤٣٩ کتابت سال ١٢٣٦ه-.ق.، شماره ١٤٤٩٣ کتابت سال ١٢٤٤ه-.ق.، شماره ١٤٩١٢ کتابت سال ١٢٧٠ه-.ق.، شماره ١٤٤٩٢ کتابت سال ١٢٧١ه-.ق.، شماره ٣٨٩٠، شماره ٣٩٣٤، شماره ١٠٥٤٩، شماره ١٣٣٨١، شماره ض١٣٥٩٤ کتابت سال ١٢٨٦ه-.ق. و شماره ض١٤٤٥٨ کتابت سال ١٢٦٩ه-.ق. موجود است.