مرحوم «افندی» ١ نسخه ی خطی از آن را در «استرآباد» به خط «امیر محمدباقر بن امیر عبدالقادر» دیده است. بنا بر این گزارش، کاتب، نسخه را از روی نسخه ی اصل استنساخ کرده است. تاریخ تالیف در این نسخه ٢٩ محرم سال ٨٨٣ه-.ق. ثبت شده است. از آنجا که مولف در این سال ها زنده بوده است، نسخه ی عصر مولف محسوب می گردد.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مدرسه ی امام عصر (عج) شیراز» به شماره ٢/٩١ به خط نستعلیق شکسته موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

منابع:

اعیان الشیعه ٨/١٣٣-١٣٤؛ امل الآمل ٢/١٦٦؛ التراث العربی المخطوط ١/٣٢١ و ٢/٣٣٠؛ حبیب السیر ٤/٦١٤-٦١٥؛ دایرهالمعارف تشیع ٢١٠٤؛ الذریعه ٢/٤٠٢ و ٤/٣٣٠، ٤٥٦ و ٦/١٢٦ و ١٣/٣٨٤ و ١٤/٦؛ ریاض العلماء ٣/٢٨٩-٢٩١؛ روضات الجنات ٤/١٩٢؛ طبقات اعلام الشیعه (احیاء الداثر) ٤/٨٣-٨٤؛ فوائد الرضویه ٢٦٠-٢٦١؛ معجم التراث الکلامی ١/١٢٩ و ٢/٢٩٩، ٣٣٩-٣٤٠ و ٤/٨١، ٢٨٨؛ معجم طبقات المتکلمین ٣/٣٠٧-٣٠٨؛ معجم مولفی الشیعه ٢٤؛ میراث اسلامی ایران دفتر اول ١/٤٣٧؛ نشریه دانشگاه تهران ٤/٣٣٧؛ هدیه العارفین ١/٦٤٠.

«عبیدالله بن عبدالله استرآبادی»

قرن ٥ه-.ق.

«ابن‌شهرآشوب» در «معالم العلما» (چاپ نجف) و «شیخ حر عاملی» در «امل الآمل»، یکی از متکلمان و فقیهان بزرگ «شیعه» در قرن پنجم را با نام «عبیدالله بن عبدالله استرآبادی» معرفی کرده‌اند.

این در حالی است که منابع دیگر مانند: «افندی» در «ریاض العلما»، «آقابزرگ» در «طبقات» و «الذریعه» و «امین» در «اعیان الشیعه»، عبیدالله بن عبدالله را سعدآبادی یا سدآبادی توصیف کرده‌اند.

در فهرست‌های نسخه‌های خطی کتابخانه ی مرکزی دانشگاه «تهران» نیز عبیدالله بن عبدالله سرابادی ثبت شده است.

در این میان «شاکر شبع» در مقدمه چاپی کتاب «المقنع فی الامامه»، ضمن بیان شیوه تحقیق خود، به اهمیت کتاب و مولف پرداخته است. او با تاسف فراوان، مولف (عبیدالله بن عبدالله) را فاقد شرح حال مبسوط دانسته و «معالم العلما» را تنها منبع شرح حال وی معرفی کرده است.

این محقق در بیان اختلاف برسر لقب یا نسبت مولف «المقنع فی الامامه»، چهار فرض را در نظر می‌گیرد. این چهار فرض عبارت اند از: «اسدآبادی»، «استرآبادی»، «سعدآبادی» و «سُدآبادی». سپس ضمن بحث مستوفی از هرکدام و دلایلی که سبب انتخاب هر یک از آنها شده است، به جهت اعتماد بر قدیمی‌ترین نسخه ی خطی موجود، سُدآبادی را انتخاب می‌نماید.

با اینهمه، به حق اظهار می‌دارد که ما هرکدام را انتخاب کنیم، نمی‌توانیم زادگاه یا محل اقامت او را تشخیص بدهیم؛ زیرا هیچ اشاره‌ای به محل تولد، اقامت، سفرها و مرگ وی در منابع موجود نمی‌توان یافت.

بنابراین اگر ما این کلمه را استرآبادی هم بخوانیم، نمی‌دانیم که آیا وی در «استرآباد» متولد شده است، یا در آنجا سکنا گزیده و یا محل مرگ و دفنش بوده است؟

باوجود این چاره‌ای نداریم جز اینکه آثار او را معرفی کنیم و سخن خود را درباره‌ی عبیدالله بن عبدالله به پایان ببریم.